Glasvezel vraagt opnieuw om moed van Haagse bestuurders

Telecom is een zaak voor de vrije markt. Concurrentie zal de prijs drukken en de service verhogen.

Dat waren, kort samengevat, twintig jaar geleden de argumenten waarmee regering en Tweede Kamer de verkoop van de Koninklijke PTT Nederland rechtvaardigden. En zij hadden gelijk. Nederland, dat in Europa graag voorop loopt bij zulke ontwikkelingen, begon in 1989 met de verzelfstandiging van het ambtelijk PTT-bedrijf en verkocht vanaf 1996 gaandeweg alle aandelen. KPN werd bovendien gedwongen concurrentie op zijn net toe te laten.

Het resultaat van die Haagse inzichten is verbluffend. Betaalde je in de jaren tachtig omgerekend een paar euro voor een minuutje bellen naar de VS, inmiddels kan dat voor één cent. En voor een paar euro per maand kun je nu onbeperkt het hele land afbellen.

De zegeningen van de vrije markt zijn onmiskenbaar. Dat maakt de warmte waarmee die vrije markt in Den Haag wordt gekoesterd heel begrijpelijk. Toch zou het verstandig kunnen zijn als regering en Tweede Kamer net als in de jaren tachtig weer de moed tonen om voorop te lopen in Europa, en de wissels voor een deel zouden durven terug te zetten.

Het succes van de privatisering van KPN is deels te danken aan de concurrentie met de kabel, waarop naast tv ook telefonie en internet mogelijk werd. Omgekeerd werd de kabel niet gedwongen concurrenten toe te laten, en kon KPN nog geen tv op zijn net leveren, wat verklaart waarom het tv-abonnement in twintig jaar bijna vier keer zo duur kon worden.

Weldra zal op steeds meer plaatsen in Nederland glasvezel zijn intrede doen. Daarop zijn alle telecomdiensten mogelijk die we kunnen bedenken, en nog veel meer. Kabel en KPN-net zijn in één klap verouderd en overbodig. Een tweede, concurrerend glasvezelnet aanleggen is financiële waanzin. Dus zullen de nieuwe netten al snel monopolisten worden.

Wil Den Haag niet achter de feiten aan gaan lopen, dan moet het zich spoedig de vraag stellen hoe het daarmee wil omgaan. Die vraag klemt temeer daar telecom, in feite snel internet, cruciaal is voor een moderne samenleving.

Nog is er weinig geregeld. Op een enkele uitzondering na, zoals in Amsterdam, zijn er geen harde afspraken over vrije concurrentie op dat nieuwe net. En als de eigenaren over een paar jaar hun, voor Nederland vitale, netten willen verkopen aan de hoogste bieder, houdt niemand hen tegen. Dat kan natuurlijk KPN zijn en dan lijkt er weinig aan de hand. Maar in Zweden bijvoorbeeld staat KPN-collega Telia op een verlanglijstje van de Alfa Groep. Dat is een Russisch conglomeraat dat miljarden verdient met gas en olie. Mag Moskou straks ook in Nederland aan de telecom-trouwtjes trekken?

Den Haag acht de hoogspanningsleidingen van cruciaal belang voor de nationale stroomvoorziening. Die mogen niet in buitenlandse handen vallen en worden daarom afgesplitst van de stroombedrijven. Er is weinig fantasie voor nodig om aan het nieuwe telecomnet een zelfde belang toe te kennen.