frankrijkreportage / Proces tegen weekblad na islam-cartoons

Een onverwachte steunbetuiging gisteren in de eerste uren van een proces tegen het Franse satirische weekblad Charlie Hebdo: de advocaat van het blad leest een brief voor van Sarkozy, minister van Binnenlandse en Godsdienstzaken.

Direct erop stuift een vertegenwoordiger van de Moskee van Parijs naar buiten. Voor het oog van de tientallen camera’s begint hij op luide toon te telefoneren met Dalil Boubakeur, de rector van de moskee en roept tegen iedereen die het horen wil dat het „ongehoord” is dat een verantwoordelijk minister in een zaak als deze positie kiest.

Precies een jaar geleden publiceerde Charlie Hebdo de cartoons uit de Deense krant Jyllandsposten, die voor grote onrust zorgden in de Arabische wereld. Tegelijk publiceerde het blad spotprenten van eigen makelij, waaronder een omslagtekening van de hand van tekenaar Cabu met een snikkende profeet die uitroept dat het „zwaar is om door klootzakken te worden bemind”. Daarmee behaalde het weekblad een recordoplage van 400.000 exemplaren, maar kon het ook rekenen op de toorn van Franse moslimorganisaties, waaronder de Moskee van Parijs, die een klacht indienden bij het Franse hof. Zij meenden dat de „waardigheid” van het islamitische geloof was aangetast.

Nu riskeert Philippe Val, de charismatische hoofdredacteur van ’Charlie’, een celstraf van zes maanden en een boete van 22.500 euro. Tenminste, als hij wordt veroordeeld voor „belediging begaan tegen een persoon of een groep van personen op grond van hun afkomst, etniciteit, ras of religie” zoals de aanklacht luidt. Want zoals Francis Szpiner, de advocaat van de Moskee van Parijs, in de hal van rechtzaal uitlegt, gaat de zaak niet over de persvrijheid, maar over racisme. „En dat is geen mening, maar een overtreding”. Hij benadrukt dat zijn cliënt, door zijn aanklacht te baseren op slechts twee van de tien afgebeelde karikaturen, erkent dat karikaturen van de profeet mogen worden gemaakt, en dat hij dus niet tegen de persvrijheid is.

Hoe dan ook sieren steunbetuigingen aan Charlie Hebdo van prominente intellectuelen al dagenlang de opiniepagina’s van grote Franse kranten. Hoofdredacteur Val sprak afgelopen dinsdag tijdens een persconferentie van een „Middeleeuws proces” en stelde dat hij het nooit voorzien had op de moslims als groep, maar op de extremisten onder hen. Ook suggereerde hij inmenging van hogerhand door te wijzen op de banden tussen advocaat Szpiner en president Chirac. Maar juist die steek onder water doet vermoeden dat Val minder zeker van zijn zaak is dan hij doet voorkomen. „Het is absoluut geen uitgemaakte zaak” zegt Caroline Fourest, journaliste bij Charlie Hebdo. „De aanklacht is racisme, geen blasfemie, we zouden best kunnen verliezen.”

De rechtzaak is inmiddels geschorst en de advocaten begeven zich onder grote mediabelangstelling naar de uitgang naast Saint Chapelle. Fleming Rose, chef van de cultuurpagina van Jyllandsposten en verantwoordelijk voor de plaatsing van de gewraakte cartoons, staat er wat verloren bij. Journalisten laten hem links liggen, omdat hij geen Frans spreekt. „Het zou een ramp zijn als Charlie zou verliezen”, zegt hij. „Er zal een precedentwerking van uitgaan die niet alleen Frankrijk, maar heel Europa honderden jaren terug in de tijd zal werpen.”