Kosovo als inzet in Servische verkiezingen op zondag

(Novum/AP) - Servië zet zich schrap voor de lotsbepalende verkiezingen van zondag: Een bitter duel tussen pro-westerse hervormers enerzijds en onbuigzame nationalisten anderzijds. De confrontatie wordt echter overschaduwd door het aanstaande besluit van de Verenigde Naties over de toekomst van de afvallige provincie Kosovo.

Ook de verstandhouding tussen Servië en internationale organisaties als de Navo en de Europese Unie staan bij de verkiezingen op het spel. De machtsverdeling in het Servische parlement na de verkiezingen zal namelijk naar alle waarschijnlijkheid bepalend zijn voor de medewerking die Servië bereid is te verlenen aan de arrestatie van Generaal Ratko Mladic,'s werelds meestgezochte verdachte van oorlogsmisdaden. Westerse landen hebben diens arrestatie al lange tijd hoog op hun verlanglijst staan.

"Ik zou willen dat we eindelijk verder konden en een normaal land konden zijn", zegt Dubravka Jelisic, een 46-jarige onderwijzeres uit Belgrado, en ze roept uit: "Zelfs Bulgarije en Roemenië lopen voor op ons!" In haar woorden klinkt jaloezie door over de toetreding van de twee buurlanden tot de EU in januari.

Hoewel Jelisic blij is met de resultaten die de conservatieve premier Vojislav Kostinuca de afgelopen drie jaar behaalde - stabiliteit en economische groei -, zegt ze dat ze meer verwacht had. "Niet alleen betere banen en lagere belastingen, maar ook een gevoel van richting, enige zekerheid welke kant het op gaat".

Veel gefrustreerde Serviërs hebben hun hoop gevestigd op president Boris Tadic van de pro-westerse Democratische Partij, die in het parlement oppositie voert. De Democraten voeren de peilingen aan met hun roep om snelle hervormingen, de uitroeiing van corruptie en het wegpoetsen van de laatste overblijfselen van het regime van wijlen president Slobodan Milosevic. Tadic beschuldigt Kostunica van onwil om de Servische politiemacht, het rechtsstelsel en de geheime dienst te ontdoen van de laatste functionarissen uit het Milosevic-tijdperk.

Kostunica zegt op zijn beurt dat het prima gaat met Servië; "Zij praten en wij doen", aldus de premier.

Hoe goed het in economisch opzicht ook gaat, het centrale thema tijdens de verkiezingen blijft Kosovo. De provincie die de Serviërs vanuit historisch perspectief na aan het hart ligt, staat sinds 1999, toen de Navo met luchtaanvallen verhinderde dat Servië de opstandelingen in het gebied met harde hand neersloeg, onder internationaal protectoraat.

Kort na de Servische verkiezingen zal VN-afgezant Martti Ahtisaari zijn plannen voor het gebied presenteren. Naar verluidt zullen deze plannen een mate van autonomie voor Kosovo bevatten. Kostunica en Tadic staan wat betreft Kosovo op één lijn. Beiden hebben ze internationaal tegen de afsplitsing geprotesteerd. Ze gedogen een zekere autonomie voor het gebied, maar willen de grenzen gehandhaafd zien. De ultranationalistische partij, die in de peilingen tweede staat, buit gevoelens van het volk over Kosovo uit door eraan te refereren als 'heilig Servische grondgebied' en bestempelt elk compromis over Kosovo als landverraad.

Geen van de drie grootste partijen zal naar alle waarschijnlijkheid genoeg stemmen krijgen om alleen te kunnen regeren, met wilde speculaties als gevolg over na de verkiezingen te sluiten pacten tussen de partijen. Hoewel zeventien kleinere partijen aan de verkiezingen deelnemen, zullen waarschijnlijk maar enkele daarvan meer dan 5 procent van de stemmen behalen, de wettelijke ondergrens om tot het parlement te mogen toetreden.

In Kosovo, waar de Albaniërs traditiegetrouw de verkiezingen boycotten, zal alleen in de Servische enclaves gestemd worden. In het hele gebied zal de uitkomst van de verkiezingen echter nauwlettend gevolgd worden. Dat zegt Koha Ditore, de hoofdredacteur van de belangrijkste Albanese krant van Kosovo, 'omdat de Servische verkiezingen zo bepalend zijn voor de oplossing van de uiteindelijke status van Kosovo'.