voortgezet onderwijs / Eindexamen doen als je er klaar voor bent

Drie keer per jaar geheel of gedeeltelijk eindexamen kunnen doen. In het voorgezet onderwijs begint vandaag een proef. Leerlingen kunnen nu één of meer vakken afsluiten als zij daaraan toe zijn. Als ze alles af hebben, moeten ze ook in de loop van het leerjaar een vervolgstudie kunnen beginnen. Of gaan reizen.

Een krappe vierhonderd middelbare scholieren beginnen vandaag al aan hun eindexamen. Zij doen mee aan een proef waarin ze examen kunnen doen op meerdere momenten in het schooljaar.

Het gaat om leerlingen van havo, vwo en de theoretische leerweg in het vmbo. Ongeveer dertig van hen doen examen in alle vakken, de rest doet één vak of een paar vakken. Volgende week dinsdag is de laatste examendag, op 31 januari krijgen de leerlingen de uitslag. Aan de proef doen elf scholen mee. Behalve in januari kunnen die dankzij de proef ook in mei en augustus examen afnemen.

Het ministerie van onderwijs besloot tot de proef, omdat het scholen in staat wil stellen beter aan te sluiten bij de individuele behoeften van hun leerlingen. Deze kunnen nu één of meer vakken afsluiten op het moment dat zij daaraan toe zijn. De tijd die daardoor vrijkomt, kunnen ze besteden aan vakken waarin ze minder goed zijn.

En wie niet slaagt, hoeft voortaan geen heel jaar te wachten op een nieuwe kans.

„Dit experiment sluit naadloos aan bij één van de belangrijkste trends in het voortgezet onderwijs: de groeiende aandacht voor verschillen tussen leerlingen”, zegt voorzitter Sjoerd Slagter van de VO-raad, de organisatie van het voortgezet onderwijs die het experiment uitvoert. „Dit helpt snellere én tragere leerlingen. Per saldo zullen meer leerlingen hun diploma halen.”

Het is de bedoeling dat scholieren die hun examen in één keer afronden, straks meteen daarna aan een universiteit of hogeschool of in het mbo terecht kunnen. Dat betekent dat daar ook halverwege het schooljaar opleidingen moeten beginnen. Zover is het nog niet.

„In het mbo kan je al vaak op meerdere tijdstippen in het jaar beginnen en de hogescholen werken daar ook hard aan”, zegt Slagter. „Alleen de universiteiten houden de boot af. Maar als dit experiment aanslaat – en dat verwacht ik – dan kunnen zij er uiteindelijk niet omheen.”

Het experiment loopt tot 2010. Daarna gaat het ministerie van onderwijs bekijken of de nieuwe examenopzet leerlingen echt iets oplevert en of de organisatorische rompslomp niet te groot is. Afhankelijk daarvan wordt de nieuwe opzet daarna landelijk ingevoerd.