belastingdienst / Medewerkers fiscus ongelukkig en bang

Ondanks reorganisaties heeft de Belastingdienst zijn organisatie nog niet op orde. Medewerkers van de fiscus hebben stevige kritiek op de organisatie.

Volgens bronnen binnen de dienst zijn sommige onderdelen ondanks een grote reorganisatie in 2003 nog erg hiërarchisch georganiseerd, en verloopt het contact met leidinggevenden moeizaam. Vakbondsbestuurder René Plug van AbvaKabo is niet verbaasd over de kritiek van de medewerkers: „Dat is al jarenlang hetzelfde, de medewerkers laten geen spaan heel van de organisatie. Er is aan één stuk gereorganiseerd. De medewerkers zijn de structuur, de samenhang volledig kwijt.”

Volgens Plug ligt het probleem vooral bij de leiding, en moet de bezem door de organisatie. „De top communiceert onvoldoende. Het middenmanagement heeft nergens vat meer op, zij weten ook niet wat het beleid van de top is.”

Dat beeld wordt bevestigd door een intern onderzoek onder werknemers, de Personeelsmonitor 2006, waarvan het bedrijfsblad van de Belastingdienst enkele resultaten heeft gepubliceerd. Ruim 19.000 van de 30.000 medewerkers van de Belastingdienst vulden de vragenlijst van in. Uit de Personeelsmonitor blijkt dat medewerkers aandacht van en contact met het hogere management missen, en twijfelen aan de kwaliteit van de informatieoverdracht tussen de managementlagen. Door tijdsdruk is er ook nauwelijks gelegenheid nieuwe werknemers in te werken.

De werknemers van de fiscus geven aan vooral contact te hebben met teamleiders als er iets fout gaat, maar ook wel eens behoefte te hebben aan een schouderklopje. Daarvoor is een systeem van flexibel belonen ingevoerd, maar volgens bronnen binnen de Belastingdienst lijkt dat eerder contraproductief te werken: „Als een bepaalde opdracht goed is uitgevoerd kan een werknemer een kadobon, dinerbon, of zelfs een geldbedrag krijgen. Het gaat daarbij om kleine bedragen. Het management stelt vast wie daarvoor in aanmerking komt. Maar dit systeem van flexibel belonen geeft toch altijd scheve gezichten bij mensen die het niet krijgen.”

„Maar ook de politiek speelt een rol”, aldus Plug. Medewerkers klagen dat als de politiek een nieuwe belastingmaatregel invoert, of om een onderzoek vraagt, dat nieuwe onderwerp alle aandacht krijgt, waardoor andere doelen onder druk komen te staan.

De dienstleiding heeft liever niet dat de kritiek naar buiten komt. Er heerst onder belastingambtenaren een sfeer van angst. Werknemers willen anoniem blijven, mogen niet met de pers spreken, en worden op het matje geroepen als ze naar buiten treden met kritiek.

Vorige week stuurde minister Zalm van financiën een rapport over de organisatie van de Belastingdienst naar de Tweede Kamer. Ook dat onderzoek schetst een beeld van een problematische organisatie, waarin mensen langs elkaar heen werken, en die vooral overeind blijft door de loyaliteit van de medewerkers. Uit het onderzoek van Financiën en KPMG blijkt dat de reorganisatie van 2003 de problemen bij de fiscus niet heeft opgelost. Afdelingen bedenken gelijktijdig oplossingen voor dezelfde problemen, dienstonderdelen wachten op elkaar en schuiven het nemen van besluiten door, en aan het niet nakomen van afspraken worden geen consequenties verbonden. De organisatie is weer vervallen in oude patronen: een hiërarchische bedrijfscultuur, en het telkens op zichzelf bekijken van problemen. „Het ontbreken van zicht op oorzaken en samenhang van problemen zorgt er voor dat de oplossingen zijn gericht op de symptomen, in plaats van op de achterliggende oorzaak”, aldus de onderzoekers..