midden-oosten / Palestijns schisma onder Saoedisch tapijt geveegd

Onder zware druk van Saoedi-Arabië hebben Hamas en Fatah in Mekka een akkoord gesloten. Maar de problemen zijn niet weg, Israël wordt niet erkend, en de vraag is of de EU en de VS daar genoegen mee nemen.

Het Palestijnse akkoord is er, problemen zijn onder het Saoedische tapijt verdwenen, en alle partijen, maar vooral koning Abdoellah, hebben gewonnen.

„Het is misschien te weinig om het Westen tevreden te stellen, maar het maakt tenminste een einde aan de onderlinge strijd”, vatte gisteren een van de kopstukken van Fatah het in Mekka bereikte akkoord samen.

Daar kwamen Fatah en Hamas overeen samen een nationale regering te vormen. „Maar wat wil je’’, vervolgde de Fatahman, „met Israël zijn er toch geen zaken te doen. Voor ons was het een prioriteit de rust te herstellen en het bestand te vernieuwen. Op den duur is dat misschien weer een basis om een vredesproces op gang te brengen.’’

De winnaars van het Mekka-akkoord zijn allereerst de Palestijnse burgers die – zo lang het duurt – weer veilig over straat kunnen. Winnaar is ook gastheer Saoedi-Arabië, dat geslaagd is waar alle andere bemiddelaars tot nu toe hebben gefaald. Koning Abdoellah heeft bereikt dat de Palestijnse zaak weer in Arabische (soennitisch) handen is, en dat de invloed van Iran op de Hamas is ingedamd.

Volgens een van de deelnemers was de druk op de partijen enorm groot. Donderdagavond deelden de Saoediërs simpelweg mee dat het akkoord binnen anderhalf uur rond moest zijn. Nog onopgeloste zaken werden onder het dikke Saoedische tapijt geveegd. Zoals bijvoorbeeld de vraag wat er met de bewapende milities van beide groeperingen gaat gebeuren.

Hamas bleef bij haar weigering Israël te erkennen, maar verklaarde wel dat zij de internationale verdragen die door de PLO zijn gesloten respecteert. Voor president en Fatahleider Mahmoed Abbas is dat een nederlaag. Hij had er tot nu toe naar gestreefd dat Hamas de drie voorwaarden van het Kwartet (VS, EU, VN en Rusland) onderschrijft: erkenning van Israël, afzweren van het geweld, en zich verplichten tot eerder gesloten akkoorden. Hamas heeft halfbakken aan de laatste voldaan.

Toch is er ook winst voor Abbas en zijn Fatah. Hamas heeft geen meerderheid meer in de regering, waarin ook drie ’onafhankelijken’ sleutelfuncties bekleden. Twee van hen zijn al bekend: Salam Fajad op Financiën en Ziad Aboe Amr op Buitenlandse Zaken, beiden lievelingetjes van het Westen. Wellicht, zo hoopt Abbas, zijn zij – tezamen met Saoedische druk op vriend Bush – in staat de nieuwe regering aan het Westen te verkopen, en zo voor een opheffen van de sancties te zorgen.

Scheuren in het Kwartet, dat in maart de sancties afkondigde, zijn er al langer. Europa en Rusland kunnen zich niet vinden in de Amerikaanse weerstand tegen een Palestijnse regering van nationale eenheid. Ook gisteren klonken de VS veel terughoudender dan Europa. Rusland pleit al langer voor een andere koers.

Overigens kunnen de Palestijnen even zonder donorgelden. Naar verluidt heeft Saoedi-Arabië een miljard dollar toegezegd – een opstartsom en beloning voor goed gedrag. Het is hetzelfde bedrag dat de internationale gemeenschap jaarlijks placht over te maken.