Krimp beroepsbevolking ingezet

De lang voorspelde afname van de beroepsbevolking is begonnen. En die krimpende beroepsbevolking veroudert ook nog eens snel.

„De krimp van de potentiële beroepsbevolking is vanaf nu een feit”, aldus Jan Latten van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). „Het is het begin van een langdurige daling.” Na een voortdurende groei in de afgelopen eeuw zal tussen nu en 2040 het aantal inwoners van 20 tot 65 jaar volgens prognoses van het CBS met één miljoen dalen. De totale bevolking blijft wel licht groeien, maar die groei komt volledig op naam van 65-plussers.

De potentiële beroepsbevolking wordt niet alleen kleiner, maar ook steeds ouder. Volgens het CBS zal begin jaren twintig 37 procent van de potentiële beroepsbevolking 50 jaar of ouder zijn. Vooral het aantal 60- tot 65-jarigen neemt sterk toe.

Maar hoewel zij wel tot de beroepsbevolking worden gerekend, werkt slechts één vijfde van de 60- tot 65-jarigen. Veel mensen stoppen al eerder met werken of kiezen voor deeltijdwerk. Daardoor is de arbeidsparticipatie juist in de leeftijdsgroepen waar Nederland het steeds meer van moet hebben laag.

Nederland zal moeten wennen aan een steeds groter aandeel oudere werknemers. Volgens Kène Henkens van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut verschilt dat nu erg per sector. Bij het onderwijs en de overheid is een hoog percentage 55-plussers al gebruikelijk, in de horeca, de handel en de zakelijke dienstverlening nog niet. Toch moeten ook die sectoren zich op een oudere beroepsbevolking instellen. „Het zal er om gaan welke sectoren en organisaties de strijd om de jonge werknemers winnen”, aldus Henkens.

Door de koppeling van inkomen aan leeftijd betekent een vergrijzende beroepsbevolking een duurdere beroepsbevolking. Vooral de verhoging van de productiviteit van ouderen zal belangrijk worden, aldus Henkens. „We moeten af van een cultuur om ouderen te ontzien. Beleid moet gericht zijn op blijvende ontwikkeling en mobiliteit.”

Maar om de leeftijdsopbouw van de beroepsbevolking in evenwicht te houden is het minstens zo belangrijk jongeren te mobiliseren. In sommige sectoren is de inbreng van jongeren onmisbaar. „Het moet makkelijker worden voor moeders om te blijven werken”, vindt Latten. „Allochtonenwerkloosheid zal afnemen, en de participatie van vrouwen gaat al met sprongen vooruit.” En uiteindelijk zullen werkgevers bij een tekort aan jongeren volgens Latten toch ook in het buitenland werven, of werk verplaatsen.