Palestijnen verwachten eind aan strijd

(Novum/AP) - De Palestijnse facties Hamas en Fatah hebben afgesproken een eind te maken aan hun onderlinge geweld en een coalitieregering te vormen, maar of hun overeenkomst Israël voldoende vertrouwen zal geven om zo'n regering weer geld te geven en met haar over vrede te gaan onderhandelen is de vraag. De Palestijnen zelf betwijfelen dat Israël en de westerse landen bereid zullen zijn op basis van dit akkoord een eind te maken aan hun economische boycot.

Een medewerker van president Mahmoud Abbas, Nabil Amr, zei dat Fatah geen hoge verwachtingen heeft dat de geldkraan weer zal worden opengedraaid. "Toen we besloten de regering (van nationale eenheid) te vormen hadden we niet zulke verwachtingen. Maar er moest een overeenkomst worden bereikt om het conflict te beëindigen."

De Amerikaanse regering liet weten de definitieve overeenkomst af te wachten en te zullen bekijken in hoeverre die tegemoet komt aan de uitgangspunten van 'het Kwartet' alvorens met een evaluatie te komen. Kort nadat Hamas vorig jaar de verkiezingen had gewonnen verkondigden de vier vredesbemiddelaars voor het Midden-Oosten - Verenigde Staten, Europese Unie, Verenigde Naties en Rusland - dat financiële hulp aan een Hamas-regering zou afhangen van de bereidheid van zo'n regering geweld af te zweren en het bestaansrecht van Israël en de met Israël gesloten vredesovereenkomsten te erkennen.

Ook de Israëlische regering wilde nog geen oordeel vellen over de vraag of de richtlijnen die een Palestijnse coalitieregering meekrijgt al dan niet voldoen aan de gestelde eisen. 'Israël verwacht dat een nieuwe Palestijnse regering alle drie uitgangspunten van de internationale gemeenschap respecteert en accepteert', zei een woordvoerster.

Duitsland, de huidige voorzitter van de Europese Unie, toonde zich verheugd over de Palestijnse overeeenkomst en zei te verwachten dat alle partijen zullen streven naar een oplossing van het Midden-Oostenconflict die is gebaseerd op 'wederzijdse erkenning'. Minister van buitenlandse zaken Frank-Walter Steinmeier zei dat de overeenkomst de komende dagen zorgvuldig zal worden bestudeerd en dat hij deze vrijdag zou bespreken met zijn collega's van het Kwartet.

EU-functionarissen in Brussel zeiden voorzichtig optimistisch te zijn over wat in Mekka is bereikt, maar noemden het nog te vroeg om het internationale financiële embargo op te heffen. De ministers van buitenlandse zaken van de EU komen maandag bijeen om het Palestijnse akkoord te bespreken, zeiden zij.

De EU, de VS en de VN hebben achthonderd miljoen euro jaarlijkse steun aan de Palestijnse regering bevroren. Maar om de Palestijnen niet te laten verhongeren werd een tijdelijk hulpplan in het leven geroepen waarbij afgelopen jaar via de Wereldbank zevenhonderd miljoen euro direct aan behoeftige Palestijnse gezinnen werd overgemaakt. Het overgrote deel van dat geld was afkomstig van de EU.

Commissaris voor externe betrekkingen Benita Ferrero-Waldner zal maandag op de ministersvergadering een voorstel presenteren om die tijdelijke hulp uit te bouwen, zeiden de EU-functionarisssen. Behalve geld voor brandstof, ziekenhuizen en uitkeringen zou dan - alleen via instellingen die onder president Abbas ressorteren - geld worden gegeven voor economische ontwikkeling en bestrijding van corruptie. Het plan is vorige week goedgekeurd door het Kwartet op een vergadering in Washington.

De EU wil ook afwachten wie de posten in het nieuwe Palestijnse kabinet gaan vervullen, aldus de zegslieden. Op grond van de overeenkomst van Mekka krijgt de Hamas negen kabinetsposten, waaronder die van premier, Fatah zes en andere facties vier. De ministeries van binnenlandse zaken, buitenlandse zaken en planning zullen worden bezet door onafhankelijke politici. Vooral binnenlandse zaken, waar het veiligheidsapparaat onder valt, kan problemen opleveren. Hamas mag de minister benoemen, maar Abbas moet de benoeming goedkeuren. De twee partijen toonde zich daar echter niet ongerust over. "We hebben de grote kwesties uit de wereld geholpen, er zijn nu alleen nog maar kleine kwesties over", zei Hamas-woordvoerder Ghazi Hamad.

Voor Fatah en Hamas stond bij de onderhandelingen van de afgelopen twee dagen voorop dat een dreigende burgeroorlog in de Palestijnse gebieden zou worden afgewend. Abbas en Hamas-leider Khaled Mashaal bezwoeren donderdag dat het akkoord vrede tussen hun facties zal brengen. In een geluidsopname die vrijdag op de Palestijnse televisie zou worden afgespeeld zei Abbas dat de Palestijnen 'al deze zwarte dagen' voorgoed achter zich hebben gelaten en een nieuwe bladzij zijn begonnen voor 'een nieuwe regering en een nieuwe weg in Palestina'. Mashaal zei, zich richtend tot de jonge Palestijnse strijders: "Dit is een overeenkomst van het leiderschap van de grootste groepen en geen van jullie moet enig bevel van anderen accepteren om te schieten."

De Saudische koning kreeg van Abbas en Mashaal uitbundige lof voor zijn hulp bij het bereiken van het akkoord. Saudi-Arabië heeft zijn nek uitgestoken door de Palestijnse partijen in de heilige stad Mekka uit te nodigen en moet het bereikte akkoord nu zien te verkopen aan de Verenigde Staten en de rest van de internationale gemeenschap. Saudi-Arabië hoopt dat de internationale gemeenschap de nieuwe Palestijnse regering zal accepteren en de blokkade opheffen, zei Hamas-woordvoerder Ghazi Hamad. Het koninkrijk heeft zelf alvast een miljard dollar (770 miljoen euro) hulp voor de Palestijnen toegezegd.