Van Velzen / Staat van Verwarring

Leeslip, maandacht, moordenboek, folklorenbrood, sleurklagerij, driekwartsmaart, gaspedaalemmer.

U zult wel denken; het is die tv-columnist van Trouw in de bol geslagen en dat is ook wel een beetje zo. Al kun je hier beter spreken van een ’Staat van Verwarring’. Dat programma is namelijk de aanstichter voor een vreemd soort verslaving: het bedenken en oplossen van neologismen. Dat zijn in dit geval woorden die nog niet bestaan maar desondanks verdraaid bekend voorkomen. Dat maakt het ook zo goed te doen. Met een beetje fantasie kom je al gauw tot de conclusie dat een ’moordenboek’ een thriller is en dat een ’misschienist’ iemand is die wellicht een trein bestuurt. Reuze flauw natuurlijk, maar als je het absurdisme noemt kun je er zonder schaamtegevoel voor uitkomen dat het oplossen van neologismen gewoon een leuke hobby is.

De latenight-show ’De Staat van Verwarring’ was zo’n programma waarbij je van tevoren wist dat maar weinig mensen er heil in zagen. Wás ja, want ’de staat’ is ter ziele.

Dat komt omdat de makers lak hadden aan allerlei tv-formules en dus voornamelijk bezig waren met het zaaien van verwarring. Dat deden ze door vreemde gasten uit te nodigen en daar nog vreemdere gesprekken mee aan te knopen. De twee eigenzinnige presentatoren (Ronald Snijders en Pieter Jouke) pleegden vier keer in de week een ’coup op de werkelijkheid’ en maakten de show ’voor iedereen die met het verkeerde been in bed wil stappen.’ Maar dat wil niet iedereen, met het verkeerde been in bed stappen - vaak slechts 40.000 nachtbrakers - en dus moest het programma naar een nog later tijdstip dan al het geval was. Nog ná de nachtelijke herhaling van ’De wereld draait door’, dus het is wel duidelijk hoe hoog de netcoördinators van vandaag het programma hebben zitten.

Dan kun je het net zo goed ’De spek & bonen show’ noemen, zullen de makers gedacht hebben, en zo gebeurde het ook. Maandagnacht om tien voor één beleefde het spelletje zijn debuut. Een spelletje ja, want prijzen winnen is volgens de VPRO de enige manier waarop een tv-formule op dat tijdstip succesvol kan zijn De hoofdprijs was een potje spek en bonen en omdat het toch érgens over moet gaan was het thema ’roken’. De studio kreeg een SBS-achtige belspel-allure inclusief sexy assistente - die door Jouke en Snijders achtereenvolgens Estelle, Maria en ik geloof Chantal genoemd werd.

Een staat van verwarring is voorlopig dus verzekerd bij de VPRO. Op Nederland 2 gaf de omroep al tips over hoe je een ’staat in verwarring’ kunt brengen, of, zo u wilt: een coup op de werkelijkheid kunt plegen. In de documentaire ’The Democratic Revolutionary Handbook’ werd uit de doeken gedaan hoe je een revolutie op gang krijgt in landen waar dat nodig is. Het blijkt voor een groot deel aan te komen op marketing. Wie een dictatoriaal regime omver wil krijgen moet kiezen voor een korte, pakkende naam, opvallende kleuren en een uitstekend internationaal netwerk onder fanatieke democraten (lees: Amerikaanse financiers). Weinig vernieuwende adviezen wellicht, maar wel degelijk boeiend om te zien hoe de aanwezigheid van een camera een einde maakte aan de fraude bij stembureaus in Oost-Europese ’democraturen’. En daarmee zijn we toch maar mooi uitgekomen bij de neologismevraag van de dag: Wat is ’asbakkeleien’?

(oplossing: gekibbel of iets een asbak is of niet).