VN: Mens veroorzaakt opwarming van de aarde

(Novum/AP) - De opwarming van de aarde van de laatste vijftig jaar is zeer waarschijnlijk veroorzaakt door de mens en het voortschrijdende proces is onomkeerbaar. Dat staat in een nieuw rapport van het klimaatpanel van de Verenigde Naties dat vrijdagochtend is gepresenteerd. In het panel zitten enkele honderden wetenschappers en vertegenwoordigers van 113 regeringen, die het rapport de afgelopen week in Parijs opstelden.

Directeur Achim Steiner van UNEP, het milieuprogramma van de Verenigde Naties, zei dat het rapport ervoor moet zorgen dat de aandacht wordt verplaatst van de vraag of de klimaatverandering door de mens is veroorzaakt naar de vraag 'wat gaan we er in vredesnaam aan doen'. Achterover blijven leunen is uit den boze, waarschuwde hij. "Iedereen die op basis van de hier gepresenteerde bewijzen doorgaat met niets doen zal door de geschiedenis als onverantwoordelijk worden weggezet." Voor Susan Solomon van de National Oceanic and Atmospheric Administration in de VS, een van de panelvoorzitters, luidt de boodschap van het rapport: "Het is later dan we denken."

Volgens het 21 pagina's tellende document is het zeer waarschijnlijk dat de wereldwijde klimaatveranderingen het gevolg zijn van menselijk handelen. In zijn vorige rapport, dat in 2001 werd uitgebracht, betuigde het panel zich daar minder zeker over. Toen achtte het panel een oorzakelijk verband tussen de opwarming van de aarde en menselijk handelen alleen maar waarschijnlijk. 'Zeer waarschijnlijk' moet worden opgevat als voor meer dan 90 procent zeker. Er was rekening mee gehouden dat de opstellers geoordeeld zouden hebben dat het broeikaseffect 'vrijwel zeker', ofwel voor 99 procent zeker, door de mens is veroorzaakt.

In het rapport wordt geconcludeerd dat het verschijnsel global warming nog honderden jaren zal blijven bestaan, of de mens nu wel of niet de hoeveelheid vervuiling weet in te dammen. Het proces van klimaatverandering, het opwarmen van de aarde en het stijgen van de waterspiegel is nu eenmaal al in gang gezet. Dat proces gaat door, ook als het broeikaseffect door menselijke maatregelen wordt gestabiliseerd, zo staat in het rapport. "We creëren een andere planeet. Als je over honderd jaar terug zou komen zou je merken dat er een ander klimaat heerst", zei Kevin Trenberth, een van de opstellers.

De vrees bestaat dat de politiek uit dit alles zal concluderen dat er toch niets meer aan te doen is, maar dat zou een grote fout zijn, zeggen de panelleden. Bij uitblijven van maatregelen worden de in het rapport geschetste processen nog veel verwoestender. De politiek zal zowel moeten zorgen dat de uitstoot van schadelijke stoffen wordt teruggebracht als zich aanpassen aan een warmere wereld met heftiger weersverschijnselen, aldus Trenberth, verbonden aan het National Center for Atmospheric Research in de VS. Hij merkte op dat er nu meer aandacht wordt besteedt aan de waarschuwingen van de wetenschap dan in 1990, 1995 en 2001. "De spanning is nu groter."

Het panel voorspelt dat de temperatuur in het jaar 2100 1,1 tot 6,4 graden Celsius zal zijn gestegen, of iets nauwkeuriger: tussen 1,8 en 4 graden Celsius. De zeespiegel zal volgens de wetenschappers aan het eind van de eeuw tussen de 18 en 59 centimeter zijn gestegen, of, als het poolijs blijft smelten, nog eens 10 tot 20 centimeter extra. In 2001 werd nog voorspeld dat de zeespiegel 89 centimeter zou stijgen.

In het rapport wordt ook gezegd dat de vastgestelde toename van het aantal orkanen en van de kracht van tropische stormen sinds 1970 'eerder wel dan niet' kan worden toegeschreven aan het door de mens veroorzaakte broeikaseffect. In 2001 durfde het panel dit nog niet te concluderen. En eind vorig jaar stelde de internationale meteorologische organisatie WMO nog dat het feit dat stormen krachtiger worden niet in verband kan worden gebracht met de stijging van de gemiddelde temperatuur. Ook andere weersveranderingen, zoals een kleiner aantal koude dagen, warmere nachten en extreme hittegolven, overstromingen en regenval, kunnen volgens het rapport waarschijnlijk aan menselijk handelen worden toegeschreven.

De wetenschappers schreven het rapport op basis van jarenlang onderzoek en de overheidsvertegenwoordigers redigeerden het met het oog op de vereiste unanieme goedkeuring door hun regeringen. Over de belangrijkste conclusie hoefde donderdag uiteindelijk niet lang te worden gediscussieerd. Wel is er op verzoek van de Chinese delegatie een kanttekening geplaatst bij het etiket 'zeer waarschijnlijk'. China maakt om aan zijn groeiende energiebehoefte te voorzien steeds meer gebruik van fossiele brandstoffen en die worden nu juist genoemd als de belangrijkste oorzaak van het broeikaseffect. De Amerikaanse delegatie trad in de discussie over de vraag of het broeikaseffect aan mensen is te wijten niet het meest op de voorgrond, zo werd gezegd. De Amerikaanse regering erkent dat de opwarming van de aarde aan de mens is te wijten, zei John Marburger, wetenschappelijk adviseur van president George Bush. Dat neemt niet weg dat Bush een tegenstander is van verplichtende maatregelen om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan.

Het klimaatpanel bestaat sinds 1988 en komt elke vijf tot zes jaar met een rapport, dat uit verschillende delen bestaat. In april wordt het volgende deel verwacht, over de gevolgen van het broeikaseffect.