burengerucht duitsland / Duitsers leren eindelijk lachen om Adolf Hitler

Om Hitler is altijd al gelachen. Alleen niet in Duitsland. Althans niet van harte.

Natuurlijk hebben de Duitsers de grote Amerikaanse nazi-komedies gezien. Met vertraging. Want Charley Chaplins ’The Great Dictator’ en Ernst Lubitsch’ ’To Be or Not to Be’ uit begin jaren veertig kwamen pas na twintig jaar in de Duitse bioscopen.

Maar zelf grappen maken over Hitler? Zelfs de laatste jaren was Hitler in Duitsland alleen te zien in zwaarmoedige documentaires. En in de film ’Der Untergang’, over Hitlers laatste dagen in zijn Berlijnse bunker. Maar die film vonden de Duitsers al haast te frivool, omdat Hitler daarin zijn hond aait. Te menselijk!

Toch komt er langzaam enige verandering in. In kleine cabaretzaaltjes werd Hitler al ijverig geparodieerd. Een doorbraak waren de stripboeken over Hitler die Walter Moers vanaf 1998 uitbracht. Een filmpje op basis van die strips was vorig jaar een doorslaand succes op YouTube. ’Adolf, stom nazi-varken, capituleer nou eens’, zingen Hitlers badeendjes op reggae-muziek.

Nu is er dan eindelijk een grote Duitse speelfilm die de draak met Hitler steekt. Vanaf volgende week is hij in de bondsrepublikeinse bioscopen te zien. Hij heet ’Mein Führer’, met als ondertitel: ’De werkelijk waarste waarheid over Adolf Hitler’. Dat klinkt als hoon op ’Der Untergang’. En dat is volgens regisseur Dani Levy ook precies de bedoeling.

In ’Mein Führer’ bereidt een depressieve Hitler zich voor op zijn laatste grote optreden in Berlijn: zijn nieuwjaarstoespraak op 1 januari 1945. Zijn coach is zijn vroegere toneelleraar Adolf Grünbaum, een jood die daarvoor speciaal uit het concentratiekamp Sachsenhausen is gehaald. De coaching loopt uit op een regelrechte psychoanalyse. Hitler klaagt over zijn jeugd en huilt uit op de schouders van Grünbaum.

Het is een film voor het hele gezin. De humor is beschaafd en nogal tam. Om het niet al te komisch te maken zit er ook nog een tragische verhaallijn in. Grünbaum worstelt met de aanvechting Hitler te vermoorden. Maar dat zou de dood van zijn gezin betekenen. De film eindigt met een stichtende boodschap.

Kon zo’n film nu echt alleen door een joodse regisseur worden gemaakt?

Dani Levy, die vorig jaar veel prijzen won met de filmkomedie ’Alles auf Zucker’, over een joodse familie in het hedendaagse Duitsland, vreest van wel. „Wij joden zijn in dit land nu eenmaal de hofnarren”, zei hij in de Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung. „Dat is niet erg, ik hou van hofnarren.”