Ephimenco / Circus

In een echte democratie past alleen transparantie en die bereik je niet door in gespeelde afzondering en geforceerde geheimzinnigheid de schijn van consensus op te houden.

Hoezo, liever de binnenkamer dan de schijn van openheid? Als een journalist de denigrerende term ’mediacircus’ uit zijn pen laat vloeien, denk ik altijd dat er iets mis is met zijn zelfbeeld. De media zijn er niet om te jongleren en te koprollen tussen zeehondjes en olifanten, maar om burgers te informeren over iets dat hen fundamenteel aangaat. Zeker in het huidige geval, waarin de poging tot osmose van volstrekt tegengestelde politieke krachten nogal opmerkelijk oogt. Als er sprake is van een circus, dan heeft dat meer een politiek dan een journalistiek karakter. Hoe kun je anders verklaren dat de zo plechtig verkondigde fase van afzondering en meditatief samenzijn binnen 24 uur door de afgezonderden zelf vrolijk wordt geschonden? Dat cameramensen en fotografen toch worden binnengeroepen om geruststellende plaatjes van grijnzende politici aan de formatietafel te schieten? Wees dan consequent, verdwijn een tijdje van de aardbodem en ga niet in een openbare gelegenheid de schijn van teruggetrokkenheid ophouden. Maar misschien is het woord komedie hier beter op zijn plaats. Kijk dan naar de clowneske uitdrukking op het gezicht van Maxime Verhagen wanneer hij het heeft over ’elkaars nieren proeven’. Deze zelfverklaarde fijnproever ontpopte zich, nog geen twee maanden geleden, als een gelegenheidsslager die het politieke hart van een van de huidige onderhandelaars het liefst eruit had willen rukken. En bewonder ook de ingestudeerde glimlach van Wouter Bos, ingeklemd tussen zijn vleugelspelers Verhagen en Balkenende. Dezelfde man die nu zijn nieren ter beschikking stelt van het bonte gezelschap, schreeuwde nog in november in De Telegraaf dat uitgerekend die twee hem ’kapot’ wilden maken. Wat hebben al die heren, normaal gesproken verzot op media-aandacht, plots van de pers te vrezen? Het zou toch heel interessant zijn om het mechanisme van wederzijdse neutralisatie en verloochening van beginselen in vol licht te ontleden. Om het publiek uit te leggen hoe via een U-bocht ergens op een Fries landgoed, progressief en conservatief plotseling met elkaar gaan rijmen. In de Kamer verklaarde Wouter Bos onlangs dat hij ’natuurlijk’ pal achter de ’libertaire verworvenheden’ uit de jaren negentig (euthanasie, homohuwelijk enz.) zal staan. Maar nu al zijn de geestelijke stoottroepen van de ChristenUnie aan het bidden geslagen om de rustige en morele jaren vijftig in ere te herstellen. Als ieder van die tegengestelde krachten zijn blik op een eigen stukje verleden gaat richten, dan staan ze met z’n allen gezamenlijk in dezelfde houding: met de rug naar de nabije toekomst. Een reservoir van visionairs zal deze combinatie zeker niet opleveren. Ze zullen al hun krachten nodig hebben om elkaar netjes te neutraliseren teneinde hun eigen boel bij elkaar te houden. En aan het einde van de rit zal Jan Peter Balkenende de as van zijn zoveelste voortijdig gecremeerde kabinet over de dorre vlaktes van het Koninkrijk aan Zee mogen uitstrooien.