Moderne manieren 06/01/07

Beste Beatrijs,Komende maandag is het weer zo ver. De eerste dag na de kerstvakantie.

Ik zie hier altijd een beetje tegen op. Bij mij op de basisschool, waar ik werk als leerkracht, is iedereen ruim op tijd aanwezig, men begroet elkaar en vertelt ditjes en datjes over de voorbije vakantie. Tot zover niets bijzonders. Het probleem zit in het wel of niet zoenen. De meeste collega’s zeggen: ’Een goed Nieuwjaar’ of ’De Beste wensen!’ en geven daarbij iedereen zonder aanzien des persoons de tegenwoordig ingeburgerde drie zoenen. Dit hoeft voor mij eigenlijk niet, maar als iemand enthousiast op me afkomt, duik ik niet weg voor die persoon. De directeur geeft iedereen een hand (geen zoenen!) en een kleine minderheid selecteert: de ene persoon wel drie zoenen, de andere alleen een hand. En dat voelt een beetje vervelend, al klopt het gevoelsmatig wel: niet met iedereen heb je een drie-zoenen-contact. Ik zou willen dat de directie afsprak: ’Vanaf nu geen zoenen meer, iedereen geeft een hand’ - maar dat zal vast bevoogdend worden gevonden, want heel wat collega’s voelen zich tevens vriendinnen van elkaar. Elk jaar zit ik weer voor hetzelfde dilemma: moet ik me aanpassen en iedereen drie zoenen geven of iedereen op armslengte afstand houden en daardoor wellicht een te afstandelijke indruk maken? Ik heb in deze rubriek weleens gelezen dat zoenen op het werk niet hoort. Hoe streng moet dat gehanteerd worden?

Beste Niet zoenlustig,

Ik denk dat het gedrag ’drie keer zoenen’ te onbelangrijk is om via een nieuwe regeling van de schoolleiding te worden afgeschaft. In principe hebt u gelijk. Collega’s zouden elkaar niet moeten zoenen op het werk, juist vanwege dat door u beschreven selectiemechanisme: hij zoent de ene wel en de andere niet; zij zoent iedereen, behalve die ene. Jonge vrouwen zijn hoe dan ook een gewild zoenobject voor mannen, en oudere vrouwen worden juist weer door hen overgeslagen - dat hele gedoe heeft iets genants. Maar de vermenging van collega’s en vrienden heeft zich nu eenmaal vastgezet in het moderne dagelijkse leven en de drietraps-begroetingszoen heeft nauwelijks intimiteitswaarde. Voor veel mensen is een zoen-begroeting een betekenisloze conventie. Op zo’n kleine gemeenschap als een basisschool zou iedereen vreemd opkijken wanneer de directeur deze conventie ineens zou gaan verbieden. De realiteit is dat iedereen maar zo’n beetje doet wat in hem opkomt. De vrijheid om er niet aan mee te doen is er dus ook. Ga gewoon door met de strategie die u nu al hanteert. Zoen niemand op eigen initiatief, schud enthousiast handen, begin vooral met praten (dat leidt mensen af), en weer collega’s niet nadrukkelijk af, als ze u toch drie pakkerds geven, want dan maakt u het groter dan het is.

Beste Beatrijs,

Wat zegt de etiquette over tandenstokers aan tafel? Steeds vaker wordt mij door gasten (goede vrienden, dat wel) halverwege of aan het einde van de maaltijd om een tandenstoker gevraagd. En dan gaan ze aan tafel hun gebit ontdoen van ongerechtigheden. Ik vind dat vreselijk, echt heel vies en onsmakelijk. Ik vraag me af of ik op dit punt fossiele opvattingen koester, gezien het feit dat het regelmatig gebeurt. De mensen over wie ik het heb zijn goed gemanierd, eten met mes en vork, smakken en boeren niet, maar die tandenstokers... Kan ik zeggen dat ik wel tandenstokers heb, maar dat ik liever heb dat ze die even op de wc gebruiken? En zo ja, dat ze die na gebruik niet in de pot moeten gooien wegens verstoppingsgevaar, of ga ik dan helemaal te ver? Of kan ik ze bij voorbaat op de wc klaarleggen en geïnteresseerden daarheen verwijzen? Of laat ik dan te zeer merken dat ik het een walgelijke gewoonte vind (wat weer onaardig en onhoffelijk van mij is, want ik geloof best dat ze die dingen even nodig hebben)?

Beste Aan tafel,

Tandenstoken is een reinigingshandeling die niet tijdens etentjes hoort te worden uitgevoerd. U hebt nog geluk dat uw vrienden vrágen om een houtje. Er zijn natuurlijk ook mensen die er een uit tas of binnenzak halen en er onbekommerd op los stoken. Dan moet u zelf maar even de andere kant opkijken. Maar als gasten eerst erom vragen, kunt u zeggen: ’Ja hoor, loop maar even mee.’ En dan leidt u hen ergens anders heen. De wc lijkt me niet de aangewezen plek om tandenstokers van tevoren neer te leggen. Beter lijkt de keuken of de gang, waar misschien een gangkastje is, waar u een voorraadje kunt bewaren. Of de badkamer, als u daar geen zwaarwegende privacy-bezwaren tegen hebt. Nu ja, u hebt vast wel een plekje in uw huis, waar uw gasten even hun gang kunnen gaan zonder dat anderen toekijken.

Beste Beatrijs,

Ik heb ruim anderhalf jaar een relatie met mijn vriendin en dat bevalt prima, zelfs zo goed dat we hebben besloten een huis te kopen. Haar ouders en grootouders, tantes en ooms zijn wel oké, ik sta met iedereen op goede voet. Tot zover niks aan de hand. Het probleem ligt bij haar broer en zus. Als ik hen apart spreek, doen ze normaal tegen me. Maar in een groter gezelschap, als de hele familie bij elkaar is, dan pakken ze me met zogenaamd grappige, maar eigenlijk stinkvervelende opmerkingen waar ik meestal geen antwoord op heb. Ik kan dan wel op mijn beurt rotdingen gaan roepen, maar dat zou de relatie er niet beter op maken. Hoe kan ik hier een eind aan maken?

Beste Onheus,

Als u met de familieleden afzonderlijk wel kunt opschieten, lijkt dit me niet zo’n probleem. Schoonbroer en –zus proberen u een beetje uit door prikjes uit te delen en te zien of ze u op de kast kunnen krijgen. Sommige families doen dat soort dingen. Die vinden dat buitenstaanders zich moeten invechten in het collectief. Gewoon niets van aantrekken, niet op reageren, als u geen snedige repliek bij de hand hebt. Wat ook nog wel eens werkt is de onnozele spelen. Dus als ze iets vervelends zeggen, dan zegt u: ’Sorry, ik begrijp het niet, kun je dit uitleggen?’ Zodra ze zichzelf moeten verduidelijken, is het vaak niet leuk meer. En dan zegt u: ’Ach, het is als grap bedoeld, oké,’ (en dan lacht u niet, maar u staart peinzend voor u uit, alsof u vergeefs probeert de pointe te vatten). Als u elke keer doet alsof u hen niet begrijpt of zegt: ’O, dat is natuurlijk weer zo’n speciaal grapje van jou,’ dan gaat de lol er wel af. En hopelijk neemt iemand anders het op een gegeven moment voor u op. Uw vriendin misschien?