Ephimenco / Steriele stilte

Is er nog een politiek debat in Nederland? Het lijkt alsof de zes heren die zich dagelijks in hun geheime loge terugtrekken om de toekomst te ontcijferen, het debat in een zware kluis hebben opgeborgen. De angst om een verkeerd woord uit te spreken is zó intens, net als de vrees om het evenwicht van een onnatuurlijke formatie te verstoren, dat we nu al weken in een soort schimmenrijk leven.

Een wereld van schaduwen die glimlachend langs camera’s flitsen en zwijgen. Kennis is aan een selecte groep voorbehouden en daarom wordt het gepeupel door de elites op afstand gehouden. De gulden regel van de gedwongen stilte wordt door alle acteurs van deze stomme film keurig nageleefd. Niet alleen de voorstellen die over de formatietafel heen vliegen worden elke avond in de kluis opgeborgen. Maar ook elke poging om een politieke discussie daarbuiten te agenderen, is voorlopig gedoemd tot mislukken. Niemand wil, niemand heeft trek, iedereen is als de dood voor decibels. Het debat speelt zich af tussen zes heren, op afgesproken tijden en locaties. En omdat ze alle zes Kamerleden zijn, heeft de steriliteit van het woord ook de Tweede Kamer aangestoken.

Oud-minister Korthals Altes heeft wel een punt als hij noteert dat het parlementaire gehalte van de formatie-equipe een ’grove schending is van de trias politica’. Een deel van de vers gekozenen is aan het formeren en de rest snurkt in haar (wacht)Kamer. Deze week zag ik oud-journaliste Samira Abbos (PvdA) langs een tv-lens flaneren. Zij die tot voor kort de taak had nieuws te vergaren, vroeg haar ex-collega achter de microfoon begrip voor de algemene stilte. We leven in een eigenaardige vacuüm waarin mutaties pijlsnel plaatsvinden.

Ik weet natuurlijk dat de verkiezingsuitslag in een uiterst ingewikkelde situatie is uitgemond. En dat de moeizame pogingen om weer tot een bestuurbaar land te komen, niet gedwarsboomd mogen worden. Maar ik mag me ook afvragen of dit de essentie is van democratie. Juist omdat de coalitie die in de maak is door bijna niemand werd gewenst (volgens een peiling uit oktober kon de combinatie CDA-PvdA-CU op de steun van net 4 % van de bevolking rekenen), zou een grotere mate van openheid betracht moeten worden. Om meer vertrouw te winnen en die fameuze kloof enigszins kleiner te maken. Maar in plaats daarvan krijgen we de regenteske geheimzinnigheid van formerende elites. Geef me je stem en ga weer naar bed, onnozele kiezer. Onnozel? Volgens mij begint die kiezer genoeg te krijgen van deze occulte praktijken die uit de vorige eeuw stammen. In de laatste peiling van De Hond heeft de gelegenheidscoalitie die zich opmaakt om te regeren zijn meerderheid al verloren. Allemaal virtueel natuurlijk. Maar het wantrouwen van het publiek lijkt, met de geheimzinnigheid van het non-spektakel, mee te groeien. En hoe langer de burger genegeerd wordt, hoe groter de kans dat zijn frustraties in een vijandige houding resulteren. Dus heren: doe eens je mond open.