ANC-veterane Adelaide Tambo (77) overleden

(Novum/AP) - De Zuid-Afrikaanse anti-apartheidsactiviste Adelaide Tambo is woensdag op 77-jarige leeftijd overleden. Zij sloot zich op 15-jarige leeftijd aan bij het Afrikaans Nationaal Congres (ANC). Ze was de weduwe van Oliver Tambo, die het ANC leidde toen Nelson Mandela in de gevangenis zat.

Tambo, binnen het ANC liefkozend Ma-Tambo of Mama Adelaide genoemd, was pas 10 jaar oud toen ze besloot haar leven te wijden aan de strijd tegen de blanke overheersing. Aanleiding daartoe vormde de arrestatie van haar zieke 82-jarige grootvader bij een inval die de politie uitvoerde nadat bij rellen een agent was gedood.

Vijf jaar later ging ze, terwijl ze nog op school zat, als koerier voor het ANC werken. Ze sloot zich aan bij de ANC-Jeugdliga, waarvan ze vrijwel direct voorzitter werd. In de Jeugdliga ontmoette ze Oliver Tambo. Drie weken voor ze zouden trouwen, in 1956, werd Oliver Tambo met nog 155 ANC'ers, onder wie Mandela, gearresteerd op verdenking van hoogverraad. Vier dagen nadat de verdachten op borgtocht waren vrijgekomen trouwde het stel.

Alle verdachten werden na een proces dat drie jaar duurde vrijgesproken. In 1960 vluchtte het echtpaar op aanraden van andere ANC-activisten het land uit. Als ANC-leider in ballingschap werd Oliver Tambo door de internationale gemeenschap zeer gerespecteerd. Hij overleed in 1993, een jaar voor Mandela na de eerste democratische verkiezingen president van Zuid-Afrika werd.

In Londen, waar de Tambo's tijdens hun ballingschap woonden, zette Adelaide Tambo zich in voor de gezinnen van andere ANC-ballingen, terwijl ze ook als verpleegkundige de kost verdiende voor haar gezin. De huidige president Thabo Mbeki was in Londen kind aan huis bij de Tambo's.

Adelaide Tambo was een van de oprichters van de Afro-Aziatische Solidariteitsbeweging en de Pan-Afrikaanse Vrouwenorganisatie. In 2002 kreeg ze de hoogste Zuid-Afrikaanse onderscheiding, de gouden Baobab, voor haar uitzonderlijke toewijding aan de strijd tegen de apartheid en haar buitengewone inzet voor de gemeenschap. De laatste jaren zette ze zich vooral in voor de rechten van ouderen en gehandicapten. Het ANC noemde Adelaide Tambo in een reactie op haar overlijden 'een ware heldin van ons land, die haar leven wijdde aan de vrijheid van ons volk'.

Mandela was donderdag in Mozambique, maar zou teruggaan naar Zuid-Afrika om Tambo's drie kinderen en andere nabestaanden te kunnen bijstaan. Hij noemde Tambo 'de moeder van de bevrijdingsbeweging in ballingschap'.