Bakker / Losse plannetjes helpen ons niet verder (opinie)

Tijdelijk minister Winsemius bepleit om Nederland met meer lef in te richten. Waarom neemt het Rijk dan niet het voortouw? De regio’s hebben wél al volop ideeën.

Regio’s en provincies denken volop na hoe het verder moet met de inrichting van Nederland. Zij beschikken al over de ’lef en creativiteit’ waarvoor minister Winsemius pleitte (Trouw, 23 januari). Het is de Rijksoverheid die nog achterblijft. Het nieuwe kabinet moet aan de slag.

Klimaatveranderingen en razendsnelle economische ontwikkelingen stellen eisen aan de inrichting van Nederland. Als we niks doen, verdrinken we en verliezen we de internationale concurrentieslag. Vooral langs de kust en in de Randstad zijn de problemen ingewikkeld. De bodem daalt, de zeespiegel stijgt, het verkeer loopt vast, investeerders aarzelen. Dat is niet lekker wonen en werken. Het nieuwe kabinet moet daarom visie tonen.

Juist in de regio’s bruist het al van de initiatieven. Met de Nota Ruimte daagde het vorige kabinet provincies en gemeenten uit aan de slag te gaan met woningbouw, bedrijfsterreinen, infrastructuur, natuur en landschap. Overheden en bedrijfsleven kregen de oproep samen te werken.

Veertien voorbeeldprojecten laten zien dat het werkt. Vooral in het noorden gaat het goed. De Blauwe Stad in Groningen wordt een luxe woonwijk aan een nieuw meer. In Drenthe is bij het Hunzeproject de oude loop van de rivier hersteld. In de Overijsselse IJsseldelta wordt aangetoond dat economie en landschap hand in hand kunnen gaan als we niet in hokjes denken. Provincies weten steeds beter partijen bij elkaar te krijgen en de belangen van wonen en werken, natuur en recreatie te bundelen. Dat maakt gebieden mooi en vitaal.

Waar het nu vooral aan schort is een overtuigende rol van het Rijk. Niemand weet hoe je met het Rijk goede afspraken over geld kan maken. Ministeries werken langs elkaar heen. Een voorbeeld: om het Groene Hart open te houden hebben provincies tien concrete projecten klaarliggen. Toch komt er onvoldoende steun van het Rijk. Dit zorgt voor nodeloze vertraging.

Maar er is meer nodig. In sommige gebieden zijn de problemen te groot om aan de lokale overheden over te laten. Het rijk moet dringend aan de slag met de kust, de dubbelstad Amsterdam-Almere en de corridor Rotterdam-Antwerpen.

Nederland heeft nu nog een aantrekkelijke kust. Op termijn bedreigt de stijgende zeespiegel de veiligheid. Zeker na New Orleans durven investeerders nauwelijks hun geld te steken in laag gelegen gebieden. Op dit moment maakt zo’n beetje elke overheid een plan om het eigen stukje kust veiliger, aantrekkelijker of duurzamer te maken. Een dijk hier, extra duinen daar, een boulevard zus, een havenuitbreiding zo. Voor je het weet is het een rommeltje. Minister Winsemius droomt van een nieuwe eilandenrij voor de kust. Zo’n plan is een creatief begin, maar veel belangrijker is om te zorgen dat alle plannen op elkaar aansluiten. Kom met een visie op de kust. Dat kan alleen een kabinet.

Ook bij de tweede opgave, de ontwikkeling van de driehoek Almere-Amsterdam-Schiphol, is landelijke regie nodig. Dringend nodig: Almere en Schiphol bereikbaar houden, zorgen voor toplocaties voor bedrijven, goede woonwijken bouwen, Amsterdam ontlasten, het Naardermeer behouden en het water in het Markermeer schoonmaken. Dan kom je niet verder met een geïsoleerde discussie over de A6/A9.

De derde prioriteit is de ader Den Haag/Rotterdam – Antwerpen. Er staat veel op stapel, zoals uitbreiding van havenactiviteiten en verdere ontwikkeling van de grote bedrijfsterreinen Hoeksche Waard en Moerdijk. De kenniscampus Delft/Rotterdam en Leiden moet eindelijk van de grond komen, er is een plan nodig voor het landschap van Midden-Delfland. Ook hier kan alleen een landelijke, geïntegreerde aanpak werken.

Het Rijk komt niet weg met alleen maar kaders stellen en plannen van anderen toetsen. Het nieuwe kabinet moet het heft in handen nemen en partijen bij elkaar te brengen, op zoek naar duurzame oplossingen. Voor elk van de drie gebieden zijn één verantwoordelijk minister en een pot met geld voor minstens tien jaar nodig. Kabinet, volg het voorbeeld uit de regio’s. Aan de slag!

Riek Bakker is stedenbouwkundige en voorzitter van de Adviescommissie Gebiedsontwikkeling.

Het artikel van Winsemius is na te lezen op www.trouw.nl/discussie