'Fillippijns leger pleegde de meeste moorden'

(Novum/AP) - De meeste moorden op linkse activisten die sinds 2001 op de Fillippijnen zijn gepleegd waren het werk van soldaten. Dat is volgens een krant de conclusie van een commissie die in opdracht van president Gloria Macapagal Arroyo onderzoek heeft gedaan naar de moorden.

"Sommige moorden werden toegeschreven aan politici, sommige aan bewakingsdiensten van landeigenaren, maar de meeste aan deze militaire elementen", zei commissievoorzitter José Melo, een voormalig lid van het hooggerechtshof, tegen de krant Philippine Daily Inquirer. Melo wilde verder geen bijzonderheden geven voordat Arroyo het rapport vrijgeeft.

Arroyo, die de commissie in augustus in het leven riep nadat zich bijna elke week een politieke moord had voorgedaan, zei alle moorden op journalisten en actievoerders, van rechts zowel als van links, te veroordelen. "We hebben in ons land een betreurenswaardige geschiedenis van politiek geweld. Ik beoog daar voor eens en voor al een eind aan te maken", zei zij.

De Filipijnse mensenrechtenorganisatie Karapatan zegt dat sinds 2001 meer dan achthonderd mensen door soldaten zijn doodgeschoten. Hoeveel van deze gevallen door de commissie-Melo zijn onderzocht was niet duidelijk.

Melo zei tegen de Inquirer dat de commissieleden niet de strijdkrachten als geheel in het beklaagdenbankje willen zetten, maar alleen elementen uit het leger die van hun superieuren de vrije hand kregen. Als voorbeeld van zo'n superieur noemde hij volgens de krant de gepensioneerde generaal-majoor Jovito Palparan, die door Karapatan is gekwalificeerd als een 'slager' en 'beul'.

Palparan wees de beschuldigingen van de hand als communistische propaganda. Hij zei zich af te vragen of de commissie heeft vastgesteld dat er moorden zijn gepleegd door personen onder zijn bevel en zo ja, of hij daartoe opdracht heeft gegeven. Volgens hem zijn de beschuldigingen afkomstig van activisten die verbonden zijn met de communistische verzetsbeweging Nieuw Volksleger (NPA).

De linkse coalitie Bayan vindt dat het rapport niet ver genoeg gaat en Arroyo uit de wind houdt. De groep wees erop dat de moorden zijn doorgegaan nadat Palparan was gepensioneerd, wat er volgens haar op wijst dat zij van hogerhand werden gedoogd.

Arroyo zei dat zij Melo heeft gevraagd de situatie te blijven bekijken, aanbevelingen te doen en van tijd tot tijd rapport uit te brengen. Het ministerie van justitie kreeg van haar opdracht de mogelijkheden voor de bescherming van getuigen van politieke moorden te verruimen. Zij zei het hooggerechtshof te zullen opdragen speciale rechtbanken op te zetten om deze zaken te behandelen en de Europese Unie, Spanje, Finland en Zweden, die bezorgdheid hebben uitgesproken over de moorden, te vragen onderzoekers te sturen om de commissie te helpen.