Medisch ’huis van de toekomst’ zorgt voor zelfstandige ouderen

De Europese Unie steekt dertig miljoen euro in technologie voor aangepaste woningen voor ouderen. Nu nog zorgen dat zij de nieuwe technologie ook gaan gebruiken.

Het ’Huis van de Toekomst’, vol technische snufjes en robotgestuurde gadgets, was ooit iets voor Chriet Titulaer en andere adepten van futuristische technologie. Maar door de vergrijzing zullen het vooral ouderen en andere zorgbehoevenden zijn die huizen vol innovatieve toepassingen gaan bewonen.

Dat is in elk geval de boodschap van organisaties zoals TNO en het Nederlandse kenniscentrum Smart Homes, die zich bezighouden met ’domotica’ (het gebruiken van elektronica en automatisering in woningen) en ’telemedicine’ (geneeskunde met behulp van moderne communicatietechnologieën).

„Over vier jaar kunnen we alleenstaande ouderen in proefwoningen in de omgeving Eindhoven laten wonen,” aldus Ad van Berlo van Smart Homes. Hij doelt op twee door de Europese Unie gefinancierde projecten om technologie te ontwikkelen voor ’domotica’ in woningen voor ouderen. Nederland is via TNO, Smart Homes en woningcorporaties in de regio Eindhoven bij beide projecten betrokken. De keuze voor Eindhoven is niet toevallig; de laatste jaren heeft Philips van medische technologie zijn belangrijkste speerpunt gemaakt.

Technologische innovatie moet gezondheidszorg op afstand en zelfhulp voor steeds langer zelfstandig wonende ouderen mogelijk maken. Dan gaat het om bijvoorbeeld het op afstand automatisch in de gaten houden van het bloedglucosegehalte van diabetes patiënten, in kleding verweven sensoren voor hartpatiënten, medische consulten per e-mail, of een interactief digitaal medisch televisiekanaal.

Het is nog maar de vraag of ouderen op al die innovatieve snufjes zitten te wachten. „Het lukt niet goed om telemedicine kwijt te raken aan de mensen voor wie het bedoeld is,” stelt Victor Pop, hoogleraar eerstelijns gezondheidszorg aan de Universiteit van Tilburg. De bediening wordt meestal wel aangepast aan ouderen: grote knoppen, geen al te hoge tonen, aangepaste ’aanraakschermen’. Toch schrikken nog veel ouderen terug voor het gebruik van nieuwe techniek, of zijn er financiële obstakels. Volgens patiëntenorganisaties kunnen veel ouderen niet goed met internet omgaan, en heeft een deel van de chronisch zieken het geld niet voor een computer of moderne toepassingen.

„Maar we hebben geen keus,” waarschuwt Pop. Door de vergrijzing zit er volgens hem niets anders op dan ouderen zorgtaken zelf te laten uitvoeren en techniek te gebruiken om een tekort aan handen aan het bed op te vangen. „Nu kiest zeven à acht procent van de schoolverlaters voor de zorg. Het zou zestien procent moeten zijn, maar dat zou onze economie kapot maken. We hebben dus geen andere keus dan patiënten steeds meer zelf te laten uitvoeren,” legt Pop uit.

Om nieuwe medische technologie toch toegankelijk voor ouderen te maken zijn volgens hem drastische maatregelen nodig. „De overheid of zorgverzekeraars moeten ouderen gratis internetles geven, of zelfs gratis computers. Uiteindelijk bespaar je daar kosten mee.”