Onderzoek naar bron 'martelverhaal' Volkskrant

(Novum) - De totstandkoming van het beruchte Volkskrant-artikel over de vermeende mishandelingen van Iraakse gevangenen door Nederlandse militairen in 2003 wordt onderzocht. Dat kondigde demissionair minister van Defensie Henk Kamp (VVD) vrijdag aan na afloop van de ministerraad. Het is het derde onderzoek naar de vermeende mishandelingen, door de Volkskrant aanvankelijk betiteld als 'martelingen'.

Het weekblad Elsevier bracht deze week het nieuws dat PvdA-Kamerlid Ton Heerts de bron van het artikel zou zijn. Heerts ontkent dat. Donderdag zei hij in actualiteitenprogramma Nova zelf ook te willen dat de zaak wordt uitgezocht. Hij zei met de krant te hebben gesproken in zijn hoedanigheid als oud-vakbondsman voor militairen.

Kamp schreef vrijdagochtend op zijn weblog dat hij net als Heerts wil dat de onderste steen bovenkomt. "Er moet openheid komen over de nogal intensieve betrokkenheid van het huidige PvdA-Tweede Kamerlid Ton Heerts, in de totstandkoming van het Volkskrant-artikel vijf dagen voor de Tweede Kamerverkiezingen", lichtte hij toe. Kamp vindt dat de PvdA en de Volkskrant openheid van zaken moeten geven. "Journalisten beschermen hun bronnen, ik bescherm de naam van de krijgsmacht en het verkiezingsproces."

De Defensieminister verwijt de betrokken journalist, Jan Hoedeman, het beschadigen van de reputatie van de Landmacht. Hij vindt dat Defensie 'geen faire kans' heeft gekregen om ontbrekende informatie aan te vullen of te weerleggen. "De Volkskrant heeft meer dan vijf maanden gewerkt aan het artikel en wij kregen niet eens de kans om onze kant van de zaak toe te lichten." Kamp en VVD-leider Mark Rutte uitten eerder soortgelijke kritiek.

Ook de timing is volgens Kamp opmerkelijk. "Het incident zou zich drie jaar geleden hebben voorgedaan en dan komt er een artikel over in de krant vijf dagen voor de verkiezingen." Kamp denkt echter niet dat het stuk van invloed is geweest op de slechte verkiezingsuitslag voor de VVD.

Volkskrant-hoofdredacteur Pieter Broertjes noemde de suggestie dat de Volkskrant en de PvdA hand in hand zouden lopen om de loop van de verkiezingen te willen beïnvloeden vrijdag 'onzinnig'. Broertjes kondigde in het dagblad ook aan dat de bronnen van de krant beschermd zullen blijven.

Volgens Kamp was er in oktober 2003 sprake van mogelijk onzorgvuldig gedrag tijdens verhoren door militairen, maar het OM besloot enige tijd later geen strafrechtelijk onderzoek in te stellen. Desalniettemin besloot de bewindsman na de publicatie de zaak te laten onderzoeken. Het onderzoek dat Kamp vrijdag heeft gelast, richt zich specifiek op het Volkskrant-artikel.

Demissionair minister van Financiën Gerrit Zalm zei vrijdag na afloop van de ministerraad dat het ook voor Heerts van belang is dat er duidelijkheid komt over wat er is gebeurd. "Het is goed dat de twijfel wordt weggenomen."

Wie het onderzoek gaat uitvoeren, is nog niet bekend. De overige twee onderzoeken worden uitgevoerd door de commissie-Van den Berg en de Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten.