mode-sieraden / Mooie sier, en ook veel

Bij de huidige mode horen opvallende sieraden. Forse kralen, gekleurde steentjes, stukjes metaal en amuletachtige voorwerpjes sieren nu hals en armen. De mode-sieraden van nu zijn samengesteld uit een veelheid aan materialen en ogen daardoor nogal druk.

Op de expositie ’Schitterend Sieraad’ in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden worden zeer fraaie exemplaren uit eigen collectie gepresenteerd. Meer dan 7500 jaar aan schitterende sier uit het vroege Nederland, de klassieke wereld, het oude Nabije Oosten en Egypte ligt te stralen in de vitrines. Veel daarvan zou, wat betreft modieusheid, materiaal en vorm, nu zó de winkel weer in kunnen. Ook hedendaagse sieradenontwerpers zoeken hun inspiratie bij deze oude meesterstukken.

Te midden van Egyptische mummies, Griekse vazen en Middeleeuwse spullen zijn sieraden te zien van vier hedendaagse Nederlandse edelsmeden. Een speciaal samengestelde sieradenroute leidt de bezoeker door het hele museum. Zodoende kunnen meteen de inspiratiebronnen worden herkend en vergeleken. Dat werkt het sterkste op de Middeleeuwse afdeling bij het werk van Jacob de Groes (1941). Zijn hoge graad van technische perfectie, onder meer toepast in de door hem herontdekte granuleertechniek, is vermaard. Deze verwerking van zeer fijne bolletjes goud komt oorspronkelijk uit het Midden Oosten en zijn broches, ringen en snoeren vertonen sterke overeenkomsten met dergelijke antieke objecten. Toch blijkt de kunstenaar die oude voorwerpen volstrekt niet als uitgangspunt te kiezen en zijn de overeenkomsten louter toevallig.

Totaal anders is het werk van Anneke Schat (1942). Haar in de jaren ’80 gemaakte, en nu zeer gedateerde, ’piramidalen’ kwamen tot stand na een reis door Egypte. Alleen de uitgebreide titels van de monumentale sieraden geven nog een indicatie van het oorspronkelijke uitgangspunt. Zo heet een gouden speld en hanger: ’Het golvende oppervlak als bewegend zand als hommage aan Hathor, oppergodin van de woestijnen, godin van de liefde en de schoonheid’. Ook zij verwerkt originele oude onderdelen. Een kleine groene scarabee van rond het jaar 1000 voor Christus heeft een plekje gekregen in een gouden schijfhanger uit 1997.

Het werk van Vera Siemund (1971) is verrassend veelzijdig en actueel. Het weinig in sieraden toegepaste gezaagde ijzer verwerkt zij in decoratieve halssieraden en broches. Ook symbolen van oude culturen krijgen een eigentijds vervolg. Een kop van een steenbok in geëmailleerd koper bedekt zij bijvoorbeeld met een modieus Argyle-wybertje. Haar grote gouden platte halssieraad roept herkenning op. Ligt zoiets ook niet in de ’oude sieraden’ expositie?

De overdadige sieraden van de jongste exposant, Bibi van der Velden (1980), sluiten het meeste aan bij de huidige modetrend van ’opvallen door veelheid’. Tijdens de openingsshow is zichtbaar dat ze geen maat weet te houden. Antiek zilver, koraal, parels, schelpen, glaskralen, amuletjes en gevonden voorwerpen zijn met veel bravoure verwerkt tot enorme draagobjecten waarmee de modellen als pauwen pronken. Met dergelijke draagbare objecten kun je jezelf ’sterk neerzetten’. Dat deden ook de toegestroomde fotografen van de glossy’s die haar die avond tot diva bombardeerden. Enkele van deze glamour ontwerpen zijn te koop in de museumwinkel (vanaf 400 euro). Maar ook met een paar minder opzichtige, tijdloze, replica oorbellen van nog geen 30 euro, gekopieerd van een Byzantijns setje, kom je dit seizoen goed voor de dag.