Duizenden Nederlanders belandden in Sovjet-kampen

Andere Tijden: ’Spoedig naar huis!’, Nederlanders in de Goelag

21.25 uur, Nederland 2

Ze leken van de aardbodem verdwenen: Nederlandse jongens die in de Tweede Wereldoorlog voor Duitsland moesten werken en aan het eind van die oorlog in Russische handen vielen.

In de aflevering van vanavond van ’Andere Tijden’, vertellen deze mannen voor het eerst hun verhaal. Het verhaal over de eindeloze jaren in de ’Goelag’.

’Goelag’ is in de loop van de jaren een gevreesd en berucht begrip geworden. Het stamt van het Russische letterwoord ’Gulag’, een afkorting van ’Glavnoe upravlenie lagerjami’ (Centraal beheer over de kampen).

Het Rode leger maakte tijdens zijn massale stormloop op het Duitse Rijk aan het eind van de tweede wereldoorlog, zo’n vier miljoen krijgsgevangenen. Voor het overgrote deel Duitse militairen die aan het oostfront hadden gestreden.

Ook duizenden Nederlanders werden gevangen genomen. Vooral Nederlandse SS-ers die aan de kant van de Duitsers hadden gevochten, maar ook een groep burgers die via de ’Arbeitseinsatz’ in Oost-Europa gedwongen te werk was gesteld en tijdens de opmars van het Rode Leger tussen de twee fronten belandde.

Net als de andere krijgsgevangenen werden ze afgevoerd naar werkkampen in de Sovjet-Unie, waar ze onder ellendige omstandigheden dwangarbeid moesten verrichten, in de mijnen, fabrieken en voor de wederopbouw van platgebombardeerde steden.

Jarenlang hadden ze geen contact met het thuisfront en leken ze van de aardbodem verdwenen. In de loop van de jaren vijftig kwamen de laatste gevangenen pas vrij. Een vergeten groep Nederlanders voor wie de oorlog jaren langer duurde.