Kwijnend kippenlijntje werd vitale Valleilijn

Twee boetes van samen 340.000 euro wegens uitval van treinen vertekenen het beeld van de Valleilijn. Connexxion heeft immers weer leven gepompt in het ten dode opgeschreven kippenlijntje.

De drank- en snoepautomaten in de jongerenhoek zijn nog leeg en er hangen nog geen beeldschermen met videoclips boven de halfronde gele bankjes. Reizigersinformatie komt voorlopig alleen via de intercom en internetten kan hooguit met de eigen telefoon, omdat de draadloze hotspots in de werkhoek nog ontbreken. Maar dat zijn kinderziektes. Zoals ook de uitval van treinen op de Valleilijn in de maanden september en oktober moet worden gerekend tot de aanvangsproblemen.

Heel vervelend, erkent Coen Storm. „De reizigers krijgen niet wat hen is beloofd. En dat is jammer, want we zijn er wel in geslaagd een lijn die drie jaar geleden dreigde te worden opgeheven weer op de rails te krijgen. In het eerste halfjaar hadden we dankzij meer ritten een reizigersgroei van 20 procent, 95 procent punctualiteit en slechts 2 procent uitval.”

Storm is projectmanager van de Valleilijn voor Connexxion. De busmaatschappij („we zijn een vervoersmaatschappij: we hebben bussen, taxi’s, trams, boten en treinen”) kreeg vorig jaar een concessie van vijftien jaar voor het oude ’kippenlijntje’, van Amersfoort via Barneveld en Lunteren naar Ede-Wageningen. Het laatste stukje van de lijn, een bustransfer van het treinstation naar de binnenstad van Wageningen en de campus van de universiteit, wordt uitgevoerd door Veolia.

Lichtblauw is de nieuwe kleur van de Valleilijn, met milieuvriendelijke bussen op aardgas en moderne, stille ’doelgroeptreinen’, voor zowel scholieren als zakelijke reizigers en winkelpubliek. „Het interieur is helemaal geweldig”, juichte de Gelderse gedeputeerde Marijke van Haren nog geen jaar geleden over het ontwerp van de nieuwe Protostreinen van het Duitse Fahrzeugtechnik Dessau.

Die euforie lijkt een beetje omgeslagen. Van Haren heeft inmiddels twee boetes uitgedeeld, omdat Connexxion er niet in is geslaagd op 1 september met nieuwe treinen te gaan rijden, zoals was afgesproken. NS haalden intussen een deel van de verhuurde treinstellen terug voor eigen gebruik, waardoor er gaten vielen in de dienstregeling. De reizigers waren de dupe.

„We zijn te laat dus formeel is het juist”, aldus Storm. Maar de oorzaak is domme pech. De bouw van de nieuwe treinen liep vertraging op door het faillissement van een toeleverancier in Dessau. Daarna kostte het ruim een week voordat ProRail ruimte vond op het drukbereden spoornet om de nieuwe treinen naar Amersfoort te laten rijden.

Inmiddels rijden drie van de vijf Protostreinen over de Valleilijn, met de vierde wordt proefgereden op het emplacement in Amersfoort en de vijfde is in aantocht. Eind deze maand moet alles in orde zijn.

„Dan hebben we vier maanden problemen gehad en nog veertien jaar te gaan”, stelt Storm vast. „We zijn met de provincie in gesprek over besteding van de boetes. We vinden dat de reiziger er voordeel van moet hebben, dus de provincie moet dat geld investeren in intrastructuur.”

Gelderland is overigens al druk bezig met aanpassing van de bijna zestig overwegen van de Valleilijn. „Die zijn lang niet allemaal beveiligd en sommigen liggen zo dicht bij elkaar dat er omwille van de veiligheid beter een paar gesloten kunnen worden”, aldus Storm.

„Maar bij omwonenden ligt dat altijd gevoelig. Wij zijn blij met de houding van de provincie, die ook een campagne is begonnen om te waarschuwen dat onze treinen stiller zijn, die hoor je minder goed aankomen.”

Connexxion beschouwt de provincie ook als bondgenoot in zijn pogingen meer grip te krijgen op het Nederlandse spoor.

„We ondervinden veel tegenwerking van de gevestigde orde door de vele procedures en lijsten met voorschriften bij aanpassing van de infrastructuur, een gebrek aan medewerking bij het laten oefenen van onze machinisten, de moeite die het kost op stations een verwijzing te krijgen naar de Valleilijn, de wirwar van partijen waarmee we zaken moeten doen. Gelukkig hebben we al vroeg besloten onze eigen werkplaats te bouwen, want onlangs liet NedTrain, verzelfstandigd onderdeel van de NS, weten alleen nog onderhoud te doen voor de NS.”

„Alle aanbestedingen op het spoor zitten aan de onderkant van de markt, de regionale lijnen. Die hebben geen hoge prioriteit. Sneltreinen, intercity’s, goederenvervoer, alles gaat voor, wij staan net boven de stoomtrein. Wij moeten volgend jaar zes ritten per dag schrappen om plaats te maken voor één nachtelijke goederentrein per maand, waarvoor ProRail het hele onderhoud aan de rails naar de ochtenduren verschuift. De Valleilijn is omleidingsroute tussen twee hoofdspoorlijnen, alles gaat voor ons, maar wij hebben het spoor intussen ook helemaal volgepland.”

„Voor de NS is dit nog steeds dat onbelangrijke kleine lijntje, maar wij willen van de Valleilijn een onderscheidend product maken, met een uitschuifplank om makkelijker in te stappen, zitplaatsen voor gehandicapten, goede fietsvoorzieningen en andere gemakken. De trein is in 170 jaar vrijwel niet veranderd, behalve dat de houten bankjes hebben plaatsgemaakt voor stoffering. Wij verwachten een meeropbrengst door te investeren in plaats van te bezuinigen.”

Voor Connexxion is de Valleilijn pas het begin. „Wij willen ook op het hoofdspoornet gaan meerijden, dus we zijn niet blij dat de grote steden hun openbaar vervoerslijnen voorlopig niet hoeven aan te besteden. Rotterdam wil nu zelfs dat het gemeentelijke vevoersbedrijf RET in de hele regio gaat rijden. Dat is oneerlijk. De groeipotentie zit in de Randstad. Maar de vetste kluif wordt voorbehouden aan bedrijven die het 30 procent duurder doen dan wij.”