Veel mantelzorgers straks met lege handen

Maar heel weinig mantelzorgers zullen dit jaar het cadeautje van 250 euro ontvangen. De regeling van ex-staatssecretaris Ross is te ingewikkeld en tijdrovend.

Het had zo mooi kunnen zijn. In november, op de dag van de mantelzorgers, zouden 223.000 onbezoldigde verzorgers een cheque van 250 euro ontvangen. Een cadeautje van de overheid voor het vele werk dat zij doen voor familie, buren of vrienden.

De uitvoering en het aantal aanvragen vallen zo tegen dat het potje van 65 miljoen euro nagenoeg onaangeroerd blijft.

Mezzo, de belangenorganisatie van mantelzorgers, vindt dat staatssecretaris Bussemaker de regeling zo snel mogelijk moet aanpassen. Sinds de mantelzorgvergoeding op 1 april werd ingevoerd, wordt bij de nieuwe indicatiestelling het werk van de mantelzorger geregistreerd bij het Centrum indicatiestelling zorg (CIZ). In het nieuwe systeem wordt opgenomen hoeveel en wat voor mantelzorg iemand ontvangt naast de betaalde AWBZ-zorg. Die gegevens over de mantelzorg worden tegenwoordig doorgestuurd naar de Sociale Verzekeringsbank (SVB), die het extraatje voor de onbetaalde helpers uitkeert.

„Wij krijgen signalen dat het CIZ de nieuwe indicaties waarin de mantelzorg wordt opgenomen, niet verwerkt”, zegt Nico Heinsbroek, beleidsmedewerker van Mezzo. „Er zijn CIZ-kantoren die het nieuwe systeem nog niet uitvoeren.” De regeling die oud-staatssecretaris Ross achterliet, lijkt onwerkbaar.

Zo moeten mensen die al jaren thuiszorg ontvangen een herindicatie aanvragen om ook een mantelzorgvergoeding te krijgen. En mensen die helemaal geen zorg uit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten afnemen, moeten toch een indicatie aanvragen bij het CIZ als zij hun mantelzorger de 250 euro willen geven. „Er zijn maar weinig mensen die een herindicatie aanvragen”, zegt woordvoerder Faber van het CIZ. „We hebben geen oordeel of de regeling goed is, we voeren hem uit zoals het ministerie aan ons heeft gevraagd. Het is technisch mogelijk. Dat er weinig mensen een herindicatie vragen, kan ook komen omdat mantelzorgers niet op een financieel extraatje zitten te wachten.”

De belangenvereniging voor mantelzorgers vindt dat de regeling simpeler moet. „Geef alle mensen die meer dan zes maanden meervoudige AWBZ-zorg ontvangen automatisch het extraatje voor de mantelzorger”, zegt Heinsbroek. „Die kun je zo uit de bestanden van het CIZ halen. Als blijkt dat dat er te veel zijn, kun je de termijn verhogen naar een jaar thuiszorg. Dan voorkom je dat mensen onnodig moeilijke aanvragen moeten doen.”

Het aantal mantelzorgers zal in 2020 gestegen zijn van 1,4 naar 1,6 miljoen. Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) gaat ervan uit dat de nieuwe mantelzorgers vooral zijn te vinden onder de groep 65- tot 75-jarigen. Tegelijkertijd zal het aantal ontvangers van mantelzorg nauwelijks toenemen. Ouderen blijven langer zelfstandig en gezond. De hulpbehoevende Nederlanders kunnen straks meerdere mantelzorgers om hulp vragen.

Mezzo is minder optimistisch dan het SCP. De vergrijzing zal er ook voor zorgen dat er in de toekomst steeds minder professionele thuiszorg beschikbaar is. Dat betekent dat de overheid de zorg steeds meer zal overlaten aan mantelzorgers.

Uit SCP-onderzoek blijkt dat ouders meer kilometers willen reizen om hun zieke kinderen te verzorgen dan andersom. Moeders overbruggen makkelijk 40 kilometer, kinderen stoppen na 20 kilometer. Zestig procent van de hulpbehoevenden heeft verwanten binnen een straal van 5 kilometer wonen.