Kritiek op nieuwe EU-leden verpakt in lof

Nu Roemenië en Bulgarije lid zijn van de Europese Unie wordt de kritiek op hun falende rechtssystemen verpakt in lovende woorden.

Roemenië en Bulgarije boeken nauwelijks resultaten bij de bestrijding van corruptie op hoog niveau en georganiseerde misdaad. Maar de Europese Commissie schrikt terug van strafmaatregelen tegen deze twee nieuwe leden van de Europese Unie.

Een kritisch rapport over de schamele prestaties van Roemenië en Bulgarije werd gisteren in de Europese Commissie afgezwakt. De Italiaanse eurocommissaris Franco Frattini (justitie) steunde zijn nieuwe collega’s uit Roemenië en Bulgarije om niet al te hard uit te pakken.

In plaats daarvan besloot de commissie haar kritiek te verpakken in lovende woorden. Frattini zei gisteren dat beide landen veel vooruitgang hebben geboekt. Er zijn noodzakelijke wetten aangenomen, maar het wachten is op concrete resultaten.

„Ze verdienen ons vertrouwen. Ze tonen goede wil en vastbeslotenheid”, zei hij. „We willen niet aanklagen en beschuldigen, maar praktisch helpen.” Hij riep de andere EU-landen op om de twee bij te staan.

Toen Roemenië en Bulgarije op 1 januari lid werden, waren ze daar eigenlijk nog niet klaar voor. Daarom hield de EU een slag om de arm. Als de twee landen te weinig zouden doen tegen corruptie en georganiseerde misdaad, dan zouden strafmaatregelen mogelijk zijn, zoals minder financiële hulp of uitsluiting van sommige vormen van Europese samenwerking. Zo’n strafmaatregel is nog drie jaar lang mogelijk.

Een dergelijk voorbehoud bij het EU-lidmaatschap is nooit eerder gemaakt. Het gebeurde vanwege de scherpe kritiek in veel EU-landen, waaronder Nederland, op de toelating van landen die er nog niet klaar voor zijn. Roemenië en Bulgarije was beloofd dat ze in 2007 lid zouden worden.

Nu ze lid zijn vindt Frattini dat er een andere toon nodig is. „We spreken niet meer over controleren, maar over helpen”, zei hij gisteren. „Van straffen kan pas sprake zijn als er helemaal geen vooruitgang was geweest.”

Hij had lof voor Bulgarije waar ’belangrijke vooruitgang’ is geboekt bij de ’kleine’ corruptie aan grensovergangen. Roemenië kreeg een pluim omdat het een bureau voor integriteit had opgericht. Maar veroordelingen van hoge functionarissen blijven nog uit. Ook de vervolging van huurmoorden loopt slecht. „Het kost drie tot vier jaar voordat rechtbanken tot een vonnis komen, en dat is te lang”, vindt de eurocommissaris.

Ook schiet Bulgarije tekort met het toezicht op de veiligheid van luchtvaart, vlees en zuivel. Daarom gelden Bulgaarse vliegbedrijven nog niet als EU-maatschappijen en mogen maar een klein aantal vlees- en zuivelbedrijven exporteren naar andere EU-landen.