’Dood aan Ahmadinejad’ / Benzine op de bon: felle onlusten Iran

Omdat de benzine wordt gerantsoeneerd zijn in Iran rellen uitgebroken. Het land is een van de grootste olieproducenten ter wereld.

„We zwemmen in de olie en het enige dat ze doen is de mensen onder druk zetten.” Het commentaar op de Iraanse autoriteiten was niet van de lucht, toen dinsdagavond laat bekend werd dat enkele uren later de benzine alleen nog op de bon te koop zou zijn. Iraniërs waren woedend, ze zien de olie als hun geboorterecht. De maatregel leidde tot de eerste grootschalige uitbarsting van frustratie sinds het aantreden van president Ahmadinejad in 2005.

Tijdens een onrustige nacht werden in Teheran zeker negentien benzinestations aangevallen, net als een supermarkt en een bank, en zijn tal van auto’s in brand gestoken. Boze jongeren gooiden met de stenen naar de politie, onder het roepen van ongekend harde leuzen als: ’Wapens, vuurwerk, tanks; dood aan Ahmadinejad’.

De politie hield in Teheran tachtig mensen aan. Ook in andere steden was het onrustig, en gisteren stonden lange rijen voor de benzinepompen. Gisteravond laat waren er opnieuw relletjes.

Het leek de druppel die de emmer deed overlopen. Ahmadinejad is twee jaar geleden gekozen op beloften dat de armen het beter zouden krijgen, de economie gestimuleerd zou worden en de olieopbrengsten eerlijker over het volk verdeeld zouden worden. Maar de inflatie staat op 20 procent, de benzineprijs ging in mei al met een kwart omhoog (al is die met 7 eurocent per liter nog altijd laag) en nu mag een ieder maandelijks niet meer dan 100 liter benzine kopen. En dat in een land dat amper openbaar vervoer heeft. Een taxirit werd gisteren dan ook meteen zo’n 80 procent duurder.

De Iraanse overheid besloot tot de rantsoenering met het oog op aangekondigde Amerikaanse sancties. Die zijn het gevolg van haar weigering het nucleaire programma op te schorten. Iran moet 40 procent van de benzine importeren, omdat het weliswaar genoeg olie, maar niet voldoende raffinagecapaciteit heeft. En de Amerikanen dreigen die import nu juist te treffen.

Anderzijds zijn de enorme overheidssubsidies die de benzineprijs zo laag houden, mede oorzaak van de stagnerende economie bij een stijgende wereldolieprijs. Want daardoor heeft Iran een enorm begrotingstekort. De goedkope benzine leidde bovendien tot verkwisting en smokkel, en daarom hing de maatregel al een tijdje boven die markt, maar werd steeds uitgesteld – vermoedelijk uit angst voor protesten.

Iraniërs waren vooral ook boos dat de maatregel slechts twee uur voor het ingaan ervan werd afgekondigd. Onduidelijk is bovendien of mensen die meer dan 100 liter per maand nodig hebben, die voor een hogere prijs kunnen kopen. Analisten voorspellen er dat zeker een zwarte markt zal ontstaan, en dat de toch al hoge inflatie nog verder zal stijgen.