Driekoningenlied in de bolderkar

Trouw peilt het heden- daagse geloof in het land van Philips en Van Gogh.

In Brabantse dorpen trokken kinderen dit weekend traditiegetrouw verkleed als de drie bijbelse koningen langs de deuren. Zo ook in Esch.

’Drie koningen, drie koningen, geef mij een nieuwe hoed’. Wie in Brabant is opgegroeid kan dit meezingen, al houdt het na deze regel vaak weer op, en is de precieze betekenis van het lied onduidelijk.

Pauline Broeders, moeder van vier, koos dit jaar eens een ander liedje om met de kinderen te zingen bij het langs de deuren gaan. Het gezin is kerkelijk zeer actief; vader is diaken, ze wonen in de pastorie.

Zaterdagmiddag, in grauwe motregen, loopt een kleine, kleurrijke stoet door het stille dorp. Voorop Laurien (9), de oudste, in een oosters ogend gewaad, een lange staf met zelf geknutselde ster in haar handen. Daarachter Clara (5), bruin geschminkt, eveneens gesluierd. En ten slotte de kleinste, zwarte koning, Pieter (3), die zich wegens de te overbruggen afstand laat vervoeren in een bolderkar, getrokken door moeder Pauline. De allerkleinste, baby nog, blijft thuis bij oma.

Bij de eerste deuren klinkt het nog wat vertwijfeld, en zet vooral moeder de toon. ’Wij drie koningen van zo ver, zagen een bijzondere ster, hij wees ons de juiste weg, stopte boven deze plek.’

„Dat was een heel nieuw lied”, zegt mevrouw Van der Pasch vanuit de deuropening. Als vanzelfsprekend haalt ze snoepgoed en geld tevoorschijn. „Jullie zijn al de derde groep die langskomt vandaag.”

Het lekkers verdwijnt in de schatkist van Clara, bewaard in de bolderkar. De euro’s gaan in een collectebusje van de kerk, ieder jaar bestemd voor een ander doel. Dit jaar zingen de koningen voor Villa Pardoes in Kaatsheuvel, een vakantieverblijf tussen de pretparken, speciaal ingericht voor kinderen met een levensbedreigende ziekte.

In Esch is de driekoningentraditie, net als in veel andere Brabantse dorpen, nog volop levend. Hier wordt het georganiseerd door de plaatselijke kerk, in andere dorpen gebeurt het ook nog wel vanuit rk basisscholen, maar dat is zeldzamer.

Het feest, dat volgens dorpelingen in Esch ten minste veertig jaar in deze vorm gevierd wordt, is in die jaren nauwelijks veranderd. Alleen de deelname is steeds minder massaal geworden. Peet van der Horst (66), nadat ze aandachtig naar het gezang van de koningen-Broeders heeft geluisterd: „Toen mijn eigen kinderen nog meededen, ging de bel de hele dag door. Kinderen bleven er ook tot op hogere leeftijd aan meedoen, nu zijn het toch vooral de kleintjes. In de jaren zeventig had je nog grote groepen met indrukwekkende kostuums en live muziek.”

De 41 koningen en koninginnen die de regen trotseerden, verzamelen zich na afloop in de Sint Willibrorduskerk. De meesten zijn nog in tenue, al zijn veel koningen door de regen steeds minder bruin of zwart geworden. In een speciale gezinsviering horen ze het verhaal van de drie wijzen die ’kwamen om Hem te aanbidden’. Laurien Broeders leest de eerste lezing, met haar kroon nog op. Haar vader Peter houdt de preek. Laurien, fluisterend in haar kerkbank: „Als papa preekt vindt ik het nooit saai.”

De preek is een kleine quiz, waarin zelfs de uitleg over de aangeboden mirre niet ontbreekt; die balsem voor de doden laat volgens de kerkleer zien dat het kindeke gaat sterven voor ons.

Na een uur mogen alle Balthasars, Caspars en Melchiors naar huis. In de pastorie worden alle geldbusjes leeggeschud om de inhoud te tellen. De blikken busjes zijn nog van de witte paters geweest, die niet meer in het dorp wonen. Waar hun huis stond, ligt nu de A2.

Acoliet Theo van den Heuvel, die bijna veertig jaar lesgaf op de Esche basisschool: „Voor een ziek dorpsgenootje hebben we wel eens een reis naar Lourdes bij elkaar gezongen.”

Anno 2007 gaat de reis voor zieke kinderen dus niet meer naar Lourdes, maar naar Villa Pardoes. De opbrengst van het koningengezang: 437 euro en vijf cent.

Zie voor deze en vorige afleveringen www.trouw.nl/standplaatsbrabant