Palestijnse president dreigt te eindigen als burgervader van Ramallah / Israëls droom is nu een nachtmerrie

De tweedeling van de Palestijnse gebieden is voorlopig een feit. En de vraag is nu of president Abbas de Westoever bij elkaar weet te houden.

De orders van de Israëlische minister van defensie waren expliciet: laat Gaza links liggen, niet binnentrekken! Dat was veertig jaar geleden, op de eerste dag van de zesdaagse oorlog, en de minister heette Mosje Dajan. Hij had goede redenen: „De Gazastrook belooft alleen maar ellende, het is een wespennest en waarom zouden we ons belasten met de zorg over 400.000 vluchtelingen.”

De commandant van het zuidelijk front dacht er anders over, hij wilde korte metten maken met de fedajoen die vanuit Gaza aanslagen pleegden. Hij vroeg de opperbevelhebber toestemming Gaza binnen te vallen. Die gaf het groene licht. Israël veroverde Gaza. De opperbevelhebber heette Jitschak Rabin.

In later jaren zou Rabin ooit uitroepen dat wat hem betreft Gaza in zee kon vallen. Israël zou de Egyptenaren haast smeken of ze Gaza niet terugwilden. Ze wilden niet.

Het was uiteindelijk Rabin die de vredesakkoorden met de Palestijnen sloot. Inmiddels opgeklommen tot premier, was hij tot de conclusie gekomen dat het zaak was voor Israël tot een akkoord te komen omdat er ernstiger dreigingen waren (Irak, Iran) en omdat wellicht de Palestijnse leiders beter in staat zouden blijken de radicale groeperingen in bedwang te houden, dan Israël. „Zij hebben geen last van een hooggerechtshof en van Betselem (een mensenrechtenorganisatie – red.)”, zo probeerde hij zijn tegenstanders te overtuigen. In de Israëlische visie diende Arafat als onderaannemer voor veiligheidszaken. Hij moest, liefst met harde hand, Israëls rust en veiligheid garanderen en in ruil konden de Palestijnen uitzien naar een eigen staat.

Die visie is altijd één van de belangrijkste drijfveren van Israël gebleven in zijn houding jegens de Palestijnse leiders. Zo luidde de afgelopen paar jaar Israëls grootste verwijt jegens Mahmoed Abbas, de Palestijns president, dat die ’te zwak was’, ’niet hard genoeg optrad’. Het bleek een vicieuze cirkel, want Israël trof verstikkende maatregelen ’uit veiligheidsoverwegingen’, die de positie van Abbas nog verder ondergroeven. Abbas kon zo nooit bewijzen dat zijn streven – een historisch compromis met Israël, en afwijzen van geweld – loont.

Het is de ironie van de geschiedenis dat Israël nu een leiderschap in Gaza heeft gekregen, dat de orde met sterke hand kan handhaven. Alleen is de Israëlische droom in een nachtmerrie veranderd: de radicalen van Hamas hebben de touwtjes in handen. Eén van de Israëlische kranten schreef: Iran is nu nog maar tachtig kilometer van Tel Aviv verwijderd.

Maar om te overleven is datzelfde Hamasregime van Israël afhankelijk, al is het alleen maar omdat de 1,4 miljoen Palestijnen zeventig procent van hun stroom en veertig procent van hun water uit Israël krijgen. Alle export en import loopt via Israël. De schatting is dat er misschien nog voorraad is om vier weken te overleven, maar dan houdt het op. Een theoretisch scenario zou kunnen zijn dat Hamas en Israël een akkoord sluiten, waarbij Hamas politieke concessies doet en Israël helpt de situatie in Gaza te normaliseren.

Een in Israël gangbaarder scenario is dat Hamas niet in staat zal blijken zijn gezag te handhaven en de monden te voeden, daarom de aanvallen op Israël zal opvoeren en zo Israël het excuus verschaft af te rekenen met de Hamasleiders in Gaza.

In wezen maakt de scheiding tussen Gaza (Hamastan) en de Westoever (Fatahland) het in Israëlische ogen eenvoudiger om hard tegen Hamas op te treden, en tegelijkertijd president Abbas te steunen. De achterliggende gedachte luidt dat wat er in Gaza is gebeurd, niet op de Westoever kan of mag gebeuren. En dus is het zaak Abbas te sterken.

Maar verdere splitsingen zijn denkbaar, bijvoorbeeld met Hebron en Jenin als autonome stadstaatjes – alle omhelzingen van Abbas ten spijt. Of misschien zelfs vanwege die omhelzing, die voor velen slechts als bewijs dient dat Abbas een pion van Israël is. In dat geval wordt president Abbas niet veel meer dan burgervader van Ramallah, maar dan wel met de steun van Israël.