Kans op nieuwe baan is voor werknemer belangrijker dan gouden handdruk

Een werknemer die op straat komt te staan, is beter af met een nieuwe baan dan met louter een ontslagvergoeding, zonder enig uitzicht op ander werk. De redenering van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid is dan ook niet onlogisch: onderhoud kennis en vaardigheden van werknemers. Is er bij hun eigen baas in de toekomst geen plek meer voor ze, dan staan andere werkgevers te popelen om hen over te nemen.

Voor oudere werknemers kan een uitruil tussen ontslagvergoeding en scholing echter volkomen verkeerd uitpakken, zeker als ook nog gezondheidsproblemen de kop opsteken: geschoold of niet, geen werkgever die op ze zit te wachten. Hun rest na ontslag een paar jaar WW en dan de bijstand. Dat komt niet vanzelf goed, omdat met de economie ook de arbeidsmarkt aantrekt. Ook andere werklozen, gedeeltelijk arbeidsongeschikten en allochtonen staan in de rij, dus het blijft knokken om banen. Bovendien, economie en arbeidsmarkt zijn geen vaste gegevens: over vijf of tien jaar kan de vlag er weer heel anders bij hangen.

Dat pleit ervoor om onderscheid te maken tussen bijvoorbeeld 55-plussers en kansrijke jongeren; niet om bij voorbaat de hakken in het zand te zetten. De WRR houdt bepaald geen plat pleidooi voor afschaffing van het ontslagrecht. De raad heeft oog voor belangen van werkgevers én werknemers. Zo goed zijn de laatsten nu ook weer niet af, want de beschermende werking van het huidige ontslagstelsel is goeddeels fictie. Die vormt hooguit een drempel: werknemers voor wie geen plaats meer is, worden uiteindelijk toch ontslagen – met een ontslagvergoeding van soms enkele jaarsalarissen weliswaar, maar dat geld is na verloop van tijd op.

Werkgevers die geld steken in scholing van hun werknemers, daar willen de bonden wel aan. Graag zelfs. Maar de werkgevers moeten met hun vingers van de ontslagvergoedingen afblijven. Daarmee leggen de bonden de bal te eenzijdig bij bedrijven – ook al hoeven ze nu ook weer niet blind te varen op de blauwe ogen van werkgevers, die nog veel te weinig investeren in hun werknemers.

Het is niet zo vreemd dat de eenzijdige discussie over het ontslagrecht in de Sociaal-Economische Raad leidde tot een patstelling. Maar het valt te hopen dat het genuanceerde WRR-rapport niet hetzelfde lot beschoren is.