Kroniek van de oude muziek leest als spannende roman

Toen Jolande van der Klis in 1991 ’Oude muziek in Nederland’ publiceerde, vulde dat boek een leemte in de geschiedschrijving van de Nederlandse oude muziekbeweging. In haar studie richtte Van der Klis zich op de Nederlandse pioniers van die revival, van 1900 tot 1975. Dat laatste jaar was voor de schrijfster een eindpunt: „Omdat het in zekere zin het begin van de oude muziek als booming business markeerde.”

Met haar nieuwe boek ’Een tuitje in de aardkorst – Kroniek van de oude muziek 1976-2006’ gaat Van der Klis door waar ze in haar eerste publicatie stopte. En eindigt ze met de 25ste editie van het Festival Oude Muziek – Nederlands belangrijkste oude muziekevenement dat tevens de hoofdrol speelt in dit bijna 600 pagina’s tellende boek.

De methode ’oral history’ die Van der Klis in het eerste deel noteerde door haar interviews met Nederlandse pioniers, zet ze in ’Een tuitje in de aardkorst’ voort. Wederom levert dat een levendig geschreven verhaal op, waarin weinig aspecten onderbelicht blijven. Het boek neemt weliswaar het in 1981 begonnen festival als rode draad, maar verhaalt ook over Pierre Audi, de Matthüus-uitvoeringen van Riccardo Chailly, over het bijna-vertrek van pionier Ton Koopman uit Nederland. Ook legt het bovendien mooie internationale dwarsverbanden.

Van der Klis biedt ook een interessant kijkje achter de schermen van het Festival Oude Muziek, dat zijn geschiedenis niet zonder kleerscheuren of zwaar weer is doorgekomen. Het verhaal over de rol achter de schermen van voormalig directeur Frans de Ruiter doet denken aan een soapopera: het brute opzijschuiven van programmeur Jan Nuchelmans ten gunste van Simon Mundy werd een regelrechte mislukking. Pas met het aantreden van Jan Van den Bossche vaart het Festival weer een vaste koers, met een frisse visie op de rol van oude muziek aan het begin van de eenentwintigste eeuw.

Voor een deel hoort de stof in het zeer complete boek ’Een tuitje in de aardkorst’ al thuis onder het kopje ’geschiedenis’. Maar een hoop onderwerpen die Van der Klis bespreekt zijn nog niet koud genoeg voor zo’n vogelperspectief: vandaar dat Van der Klis regelmatig de schrijvende pers aan het woord laat, als chroniqueurs van de recentste ontwikkelingen. Van der Klis’ Herculeswerk ’Een tuitje in de aardkorst’ is daarmee ook een receptiegeschiedenis geworden. En een boek dat bovendien leest als een spannende roman. De oude muziek heeft hier zijn geitenwollen sokken definitief uitgetrokken.

Jolande van der Klis: ’Een tuitje in de aardkorst – Kroniek van de oude muziek 1976-2006’ Kok, Kampen 2007; ISBN 978 90 435 1322 7; 570 pagina’s, met ongeveer 85 foto’s; euro 29,90.