Kinderen hebben recht op een Hans van Manenballet

Dans

Introdans Ensemble voor de Jeugd met ’VANMANENMIX’. 22/9, Schouwburg Arnhem. Tournee t/m 17/2, zie www.introdans.nl

Hans van Manen is in zijn carrière nogal eens geswitcht tussen Het Nationale Ballet (HNB) en het Nederlands Dans Theater (NDT), maar de band met het Arnhemse Introdans is al bijna twintig jaar onverminderd hecht. Bij het reguliere dansgezelschap en de afgeleide jeugddivisie Introdans Ensemble voor de Jeugd staan twintig Van Manen-balletten op het repertoire en gezelschapsleider Roel Voorintholt maakt zich als voorzitter van de Hans van Manen Stichting hard om het oeuvre van de maestro ook voor het nageslacht levend te houden.

Vandaar dat binnen het Hans van Manen Festival ter ere van de 75ste verjaardag van de meesterchoreograaf een ruime plek is ingeruimd voor Introdans Ensemble voor de Jeugd. ’VANMANENMIX’, geschikt voor iedereen van acht jaar en ouder, bestaat uit Van Manen-balletten die niet per definitie voor kinderen zijn gemaakt, maar die door inhoud, vorm en dynamiek uiterst geschikt zijn om op een kortere spanningsboog in te spelen. De veelkleurigheid in kostuums en muzikale swing in ’Polish Pieces’ (1995), de hilarische schets van een belegen echtpaar in ’Zondag’ (1985), het indrukwekkende gebruik van decor in ’Squares’ (1969) en de variaties in grappige anekdotiek en een messcherpe stoelenchoreografie in ’Bits and Pieces’ (1984) – wie verveelt zich daarbij?

In dat laatste ballet wilde Van Manen speciaal voor de première nog wel voor één keer zelf de bühne op. In de rol van - hoe kan het ook anders - choreograaf die zijn dansers met een knipoog naar de balletpraktijk middels een afstandsbediening over het podium dirigeert. Maar een rugblessure beschikte anders zodat Adriaan Luteijn de rol overnam.

Die kleine domper werd ruimschoots goedgemaakt door de verjaardagsode ’Happy, Happy Birthday Baby’ die dezelfde Luteijn had gemaakt voor 75 leerlingen van de vooropleiding van de ArtEZ dansacademie. Met armen vol goudkleurige pakjes gaan de jonge dansers op in een ’Van Manenesk’ strak lijnenspel. In een ’showy’ apotheose komen alle leerlingetjes door een slimme toneeltruc een voor een uit een pakje gekropen, met hun oplichtende puntmutsjes als kaarsjes op een niet te versmaden verjaardagtaart.

Introdans Ensemble voor de Jeugd heeft de laatste jaren een technische vooruitgang geboekt, toch zijn de dansers niet de doorgeoliede dansmachines van gezelschappen als HNB of NDT. Dat wreekt zich bij de ’serieuzere’ balletten als ’Polish Pieces’ en ’Squares’, die het naast een precieze uitvoering ook moeten hebben van intentionele kracht, toch Van Manens handelsmerk. Is dat erg? Nee. De dansers zijn uitstekend ingespeeld op een jong publiek. Bij het ballet ’Sticky Pieces’ (2003), een pas de deux waarin de dansers met klittenband aan elkaar verstrikt raken, klinkt luidkeels gelach op van zowel oud als jong publiek. Dat is niet alleen de verdienste van Van Manens toegankelijke ballet, ook Introdans’ aanstekelijke dansplezier zorgt voor open doekjes.

Over het maken van ballet voor kinderen heeft Van Manen gezegd: „Kinderen hebben recht op méér dan Hans en Grietje.” Je zou daaraan moeten toevoegen: ze hebben recht op Hans van Manen.