Birmaanse junta waarschuwt demonstrerende monniken

(Novum/AP) - Hoge boeddhistische geestelijken in Birma moeten ervoor zorgen dat monniken niet langer deelnemen aan betogingen tegen het militaire bewind, anders zal het leger zelf ingrijpen. Dat heeft de Birmaanse minister van religieuze zaken, brigadegeneraal Thura Myint Maung, maandag gezegd in een op de staatstelevisie uitgezonden toespraak. De minister beschuldigde de monniken ervan zich te hebben laten ophitsen door de binnen- en buitenlandse vijanden van de junta.

Onder aanvoering van enkele tienduizenden boeddhistische monniken zijn maandag in Rangoon vele tienduizenden burgers de straat op gegaan om te demonstreren. Er waren zeker honderddduizend betogers op de been, waarmee het de grootste protestdemonstratie was sinds 1988. Net als voorgaande dagen ging de mars van start bij de beroemde Shwedagon-pagode. Na vijf uur lopen hielden de laatste betogers het voor gezien.

De leider van de Associatie van Zuidoost-Aziatische landen (ASEAN), secretaris-generaal Ong Keng Yong, heeft de Birmaanse autoriteiten gemaand hardhandig optreden tegen de betogers te vermijden. Ong zei te hopen dat de demonstraties vreedzaam blijven verlopen, hoewel de situatie steeds ernstiger lijkt te worden.

Zondag gingen ook al duizenden mensen onder aanvoering van de monniken in Rangoon de straat op om te demonstreren tegen de junta. De monniken werden toegejuicht door zo'n tienduizend toeschouwers, die luidkeels hun steun betuigden aan oppositieleidster Aung San Suu Kyi. De monniken liepen van de Shwegadon-pagode naar de Sule-pagode en werden langs de route beschermd door een cordon van toeschouwers. In totaal waren zeker zo'n twintigduizend mensen op de been.

Maandagochtend verzamelden de eerste zeshonderd monniken zich bij de Shwegadon-pagode. Zij vormden de voorhoede van wederom een massale menigte betogers. Een in Birma beroemde acteur, Kyaw Thu, en een eveneens beroemde komiek, Zargana geheten, deelden maandag water en brood aan de monniken uit.

Tot dusverre hebben de ordetroepen van de junta zich opvallend terughoudend opgesteld.

Zondag trachtten zo'n vierhonderd mensen, onder wie honderdvijftig tot tweehonderd monniken, langs het huis van Suu Kyi te lopen. Zij werden tegengehouden door politietroepen die in een dubbele rij waren opgesteld. De confrontatie verliep vreedzaam.

Zondag was de zesde opeenvolgende dag dat de monniken de straat op gingen. Zaterdag mocht een groep van ongeveer vijfhonderd demonstrerende monniken wel langs het huis van Suu Kyi lopen. De oppositieleidster, die al sinds mei 2003 onafgebroken onder huisarrest staat, kwam naar het hek om de monniken te groeten. De weg voor het huis van Suu Kyi is sinds 17 september voor alle verkeer afgesloten, maar de monniken mochten een wegversperring passeren. Daarna werd de weg weer gesloten.

De monniken hebben nieuw leven gebracht in de protestbeweging die op 19 augustus op gang kwam naar aanleiding van een verdubbeling van de brandstofprijzen, die de onvrede blootlegde die al lang sluimerde onder de bevolking. Eerdere protesten begonnen te verlopen nadat de regering knokploegen op de demonstranten had afgestuurd en de protestleiders had laten oppakken.

Geruchten dat de regering van plan zou zijn de noodtoestand af te kondigen om een eind aan de demonstraties te kunnen maken, zijn door de autoriteiten tegengesproken.

Omdat de monniken de protesten leiden gaat de regering behoedzaam te werk. De monniken staan bij de bevolking in hoog aanzien. Een woordvoerder van een coalitie van Birmaanse oppositiebewegingen in Bangkok, Soe Aung, zei dat de monniken in Birma het hoogste morele gezag vertegenwoordigen. "Als de monniken de leiding nemen, zullen de mensen volgen", aldus Soe, die zei bezorgd te zijn over de reactie van de junta. Soe zei ook te hopen dat de internationale gemeenschap in beweging zal komen om de oppositie in Birma te steunen 'voordat iets verschrikkelijks in ons land gebeurt'.

De monniken demonstreerden vrijdag ook al bij de Shwedagon-pagode. Dit is behalve een religieus centrum een historische plek voor diverse vormen van protest. In de jaren '20 en '30 demonstreerden hier studenten tegen het Britse koloniale bestuur en de held van de onafhankelijkheid, generaal Aung San, hield hier in 1946 zijn beroemdste rede.

De huidige generaties zullen zich de pagode echter het best herinneren als de plaats waar de dochter van Aung San, Aung San Suu Kyi, in 1988 de leiding op zich nam van een grote democratiseringsbeweging. De beweging werd uiteindelijk onderdrukt door het leger en Suu Kyi, die de Nobelprijs voor de vrede heeft gekregen, zat zo'n twaalf van de afgelopen achttien jaar opgesloten.

Er vonden zondag ook demonstraties van monniken plaats in de steden Mandalay, Monywa, Kalay en Myitkyina.