De sloop van de planeet

James Martin: The Meaning of the 21st Century. Transworld Publishers, Londen. ISBN 9781903 919866; 526 blz. £8.99, euro 17,10

Red de aarde nu het nog kan, zei de paus deze week. James Martin legt uit waarom dat hard nodig is én hoe het, met veel moeite, zou kunnen. Mede puttend uit interviews met experts schetst de Britse futuroloog hoe de mens de planeet voorgoed dreigt te verzieken. Bevattelijk resumeert en analyseert hij het sloopwerk dat krantenlezers doorgaans fragmentarisch krijgen voorgeschoteld.

Hij laat er weinig twijfel aan bestaan dat het gefortuneerde deel van de mensheid met de ruïneuze bevrediging van vermeende behoeften doende is eigen en andermans kinderen te bestelen.

Zonder snel en krachtig ingrijpen erven die een overbevolkte, ontboste aarde met een desastreus veranderd klimaat, door supertrawlers vrijwel leeg geviste zeeën en oceanen, een tekort aan water en landbouwgrond, onbedwingbare migratiestromen en catastrofale agressie (ook van terroristen met nucleair dan wel biologisch wapentuig).

Tegelijkertijd voorziet Martin in de rijkere landen een explosieve ontwikkeling van de technologie, inclusief de mogelijkheid om mensen genetisch te programmeren en hun brein draadloos te koppelen aan ingenieuze(r) elektronica – met alle ethische dilemma’s van dien.

Een hypochonder is Martin niet. Hij strooit met suggesties om rampen af te wenden en signaleert ettelijke initiatieven die enige hoop wekken op een toekomst waarin de meeste mensen welvarend leven zonder de aarde onherstelbaar te beschadigen.

Zelf ontleent hij er een soms verbluffend optimisme aan. Dat zou gemakkelijker overtuigen, als het mede gebaseerd was op een analyse van de (sociaal-)psychologische, economische en politieke veranderingen die nodig zijn om het apocalyptische tij te keren.

Wat hij wel te bieden heeft, is intussen indrukwekkend genoeg. Het zou, in bewerkte vorm, leerstof moeten vormen op alle scholen voor voortgezet onderwijs en, in het origineel, verplichte lectuur voor elke politicus en iedere kiezer. Onkunde is voorlopig de grootste hinderpaal op de weg naar een leefbaarder wereld.