Druk op junta Myanmar neemt verder toe

Aanzwellende protesten en groeiende internationale druk vormen de grootste uitdaging aan het adres van de Burmese militaire junta in bijna twee decennia.

Opnieuw betoogden vandaag vele tienduizenden inwoners van het dictatoriaal geregeerde Burma tegen de junta. Hoeveel mensen er precies op de been waren in de Burmese hoofdstad Rangoon is moeilijk te bepalen, maar de schattingen liepen uiteen van 50.000 tot 100.0000. Daarmee zou het om de grootste protestactie gaan sinds 1988.

Boeddhistische monniken vormden de voorhoede van het protest. Zo’n 15.000 van hen hielden een mars waarbij zich steeds meer mensen aansloten. Evenals zaterdag zou er langs het huis van de gevangen oppositieleidster Aung San Suu Kyi zijn gelopen.

Nu de aantallen demonstranten steeds verder toenemen en een steeds grotere uitdaging vormen aan het adres van de junta, rijst de vraag wanneer die gaat ingrijpen. Dat de junta niet terugdeinst voor grof geweld om de oppositie de kop in te drukken is bekend. Tijdens de demonstraties in 1988 schoten ordetroepen met scherp op ongewapende burgers, waarbij naar schatting zo’n 3000 doden vielen.

Ook tijdens recente demonstraties van oppositieleden tegen de fors verhoogde brandstofprijzen zijn er al klappen gevallen en betogers opgepakt. Sinds het protest tegen het regime vijf weken geleden begon, zijn meer dan tweehonderd demonstranten gearresteerd, meldde een Thaise mensenrechtenorganisatie vandaag. Sommige arrestanten, veelal lid van de Nationale Liga voor Democratie (NLD) van Aung San Suu Kyi, zijn mishandeld. Ook zijn meer dan tien leiders van de oppositiebeweging van oud-studenten Generation ’88 opgepakt. Zij worden beschuldigd van terrorisme.

Dat de junta bij het huidige monnikenprotest tot nu toe terughoudend is, heeft vermoedelijk twee oorzaken. De eerste is de hoge status van de boeddhistische geestelijken in Burma. Hun protest met geweld beëindigen kan ontaarden in een niet meer te controleren volkswoede. Verder menen velen in het zeer gelovige Burma dat wie in actie komt tegen monniken zijn kans om het hoogste doel, het nirwana, te bereiken, drastisch beperkt.

Daarnaast is er de druk van China, een van de weinige vrienden van Burma en de belangrijkste handelspartner. Samen met India wordt het grote buurland gezien als het meest invloedrijk in Burma. Ook de Verenigde Staten hebben druk uitgeoefend op China om Rangoon onder druk te zetten niet in te grijpen.

Een niet met name genoemde Zuidoost-Aziatische diplomaat zei tegen persbureau AP dat de Chinese druk de reden is dat de junta de protesten totnogtoe tolereert. „Peking is gastheer van de Olympisch Spelen van volgende zomer. Iedereen weet dat China de grootste steunpilaar is van de junta, dus als de [Burmese] regering in actie komt zal dat het aanzien van China beïnvloeden", aldus de diplomaat.

Analisten menen dat China rust wil aan zijn zuidgrens om een aantal geplande infrastructuurprojecten, belangrijk voor de aanvoer van grondstoffen uit Burma, niet te schaden. Burma-specialist Larry Jagan in Bangkok vermoedt dat de generaals in Burma nu bezorgder zijn over hun internationale aanzien dan in 1988. „Wat in 1988 gebeurde – het bloedvergieten in de straten – zal door de landen die Burma nog steunen niet zo gemakkelijk meer geaccepteerd worden", denkt Jagan.