Thomas a Kempis krijgt een hip jasje

’De Navolging van Christus’ is na de Bijbel ’s werelds best verspreide boek. Nu komt er ook een jeugdvertaling aan. „Ze nemen niet even een break.”

Groot voordeel van een jongerenvertaling van de ’De Navolging van Christus’ is dat ook veel volwassenen eindelijk kunnen begrijpen wat Thomas a Kempis ruim vijf eeuwen geleden schreef. Want vraag maar eens na wie het boek, dat waarschijnlijk al jaren ergens in de kast staat, daadwerkelijk gelezen heeft en hoor de reacties: „Niet om door te komen.’’ ,,Moeilijk.’’ ,,Ouderwets taalgebruik.’’

Die mensen moeten nog even geduld hebben, want vertaler Mink de Vries heeft pas drie hoofdstukken omgezet in eenvoudige taal, een parafrase van het oorspronkelijke werk. Hij hoopt dat het boek in de loop van 2008 in de winkels ligt. Docent Engels Ferdie de Kleine zet zijn vertaling om in het Engels zodat het boek ook wereldwijs toegankelijker kan worden.

Mink de Vries las ’De Navolging’ wél helemaal. „Het is geen boek om in een ruk uit te lezen. Een à twee bladzijden per keer is voldoende om inspiratie op te doen. Inspiratie voor een goed leven. Met hoofd, hart en handen.’’

De Vries is teamleider Kerken bij Stichting Present Zwolle, godsdienstdocent en in zijn vrije tijd jongerenwerker in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Stichting Present brengt mensen die een ander willen helpen in contact met mensen die hulp nodig hebben.

De Navolging is volgens De Vries verrassend actueel. „Thomas a Kempis schreef zijn overdenkingen als subprior in het klooster voor zijn novicen, zijn leerlingen. Ook in zijn tijd waren veel mensen uit op uiterlijkheden en snelle bevrediging van behoeften. Thomas zegt dan: Blijf bij jezelf en laat je niet leiden door omstandigheden, uiterlijkheden en hedonisme. Hij legt uit dat het in relaties om onvoorwaardelijke liefde gaat, om liefde die mensen bij elkaar houdt, ook al zint het hen even niet. Jongeren horen die boodschap nauwelijks meer, zien de goede voorbeelden minder. Van meer dan de helft van mijn leerlingen – van vmbo tot atheneum – zijn de ouders gescheiden.’’

De Vries hoopt met zijn vertaling een brug te slaan naar de Bijbel, die met name in de katholieke traditie nauwelijks gelezen wordt. „Maar ook door protestantse jongeren wordt de woordcultuur steeds meer vervangen door beeldcultuur.” Dat leidt tot vragen in zijn klas als: Hoe is Mozes dan gekruisigd? Of Noach wordt gezien als tijdgenoot van Maria.

Waar het volgens De Vries bij Thomas a Kempis om draait in het omgaan met mensen en deze maatschappij, is overgave aan God. „Om Christus werkelijk na te kunnen volgen, moet je alles loslaten, zegt Thomas. Tot aan je werk en gezin toe. Je hoeft niet het klooster in, het gaat erom dat je niet afhankelijk van anderen en materie bent. Pas dan ben je vrij om te ontvangen wat God je te geven heeft. Dat loslaten spreekt ook veel boeddhisten aan in dit boek. Concreet betekent het dat ik mijn dochter van zestien moet loslaten. Wil ik haar werkelijk de vrijheid geven om te worden wie ze is, dan moet ik niet voor haar bepalen hoe ze moet denken en doen.’’

Dus als ze tot vijf uur ’s nachts naar de discotheek wil, dan mag dat?

„Ja. En dat doet ze ook.’’

Zo’n vrijheid moet voor veel jongeren een vertaling zijn om naar uit te kijken. Alhoewel, het is geen vrijheid zonder verantwoordelijkheid, meent De Vries, want „Thomas’ oproep tot vrijheid is niet los te koppelen van een juiste levenshouding en het doen van goede werken als vrucht van het geloof”. Daarover gaat hij met zijn dochter in gesprek.

Niet voor niets was de aanleiding voor het vertalen van de hoofdstukken het nieuwe Zwolse interkerkelijke evenement Roots, Reli & Rage, dat eind september plaatshad. Jongeren konden zich onder meer inzetten voor de zeven werken van barmhartigheid, door zieken, gehandicapten, gevangenen en daklozen te bezoeken, een wake te houden op een begraafplaats of tienermoeders een leuke tijd geven door met hen te dansen.

Om jongeren hiervoor te inspireren kwam De Vries uit bij ’De Navolging’. Want wat kan beter dienen ter inspiratie dan Thomas a Kempis die juist in Zwolle zijn sporen naliet? Maar dan moesten zijn teksten wel eerst in begrijpelijke taal worden omgezet, vond De Vries en dat deed hij. De vertaalde fragmenten leidden tot veel herkenning, ook in regionaal dagblad De Stentor, dat de hoofdstukken onlangs afdrukte. „Veel volwassenen, ook zonder kerkelijke opvoeding, zeiden dat ze de tekst begrepen.’’

De parafrases spraken ook Zwolse jongeren aan. De katholieke Mariska Neefjes (15) had nog nooit gehoord dat ’je bij het geloof de woorden moet omzetten in daden, in het helpen van mensen’. „Ik lees de Bijbel eigenlijk nooit. Omdat we hem thuis nooit lezen, maar ook omdat ik veel dingen in de Bijbel niet meer reëel vind, zoals de tekst dat je je vrouw mag slaan. Met zo’n vertaling van Thomas a Kempis kan ik meer.”

Lydia de Vries (16) uit de PKN was aangesproken door het gedeelte dat ’het oog steeds meer wil zien en het oor steeds meer wil horen. Ze nemen niet even een break’ (Deel 1, hoofdstuk 1). „Je moet je niet veel leiden door wat je ziet en hoort. Daar word ik me dan weer bewust van, zeker als je denkt aan al die clips op TMF en MTV. Dat is niet normaal wat je daar ziet, hoe die vrouwen dansen. Dan zap ik snel weg.’’

Zowel Lianne Molenhuis (16), die uit evangelische kring komt, als Lydia vond het goed te horen dat het moet gaan om een juiste houding, niet om ingewikkelde studies. Lianne: „Je kunt de Bijbel wel uit je hoofd leren, maar als je de liefde niet hebt, is het niets waard.’’

Lianne en Lydia hebben dat besef omgezet in daden. Lianne bezocht tijdens Roots, Reli & Rage gevangenen. „Ik vond het erg om te zien hoe ze zich verveelden en begreep meer hoe moeilijk deze mensen het hebben. Sommigen hebben echt een rotverleden.’’ Lydia hielp eerder al vanuit Stichting Present een eenzame vrouw bij het schoonmaken van haar tuin. „Het was zo dankbaar om te doen. Die vrouw was zo blij.’’

Zoiets ziet Mink de Vries ook in ’De Navolging’. „Dit boek gaat over de relatie met God, jezelf en anderen, het raakt de kern van het menszijn. Pas als je Gods liefde hebt ontvangen, kun je anderen liefde geven, zegt Thomas a Kempis. Hij laat de gevolgen zien van keuzes. Maar het mooie is dat hij je altijd de vrijheid geeft om te kiezen.’’