schrijft (vooral) over filosofie...

Wat waren de mooiste, beste, spannendste en belangrijkste boeken die het afgelopen jaar uitkwamen? Trouw vroeg medewerkers van ’Boeken’ naar hun persoonlijke favorieten.

MARINUS DE BAAR

schrijft (vooral) over filosofie

Simon Winchester: De kaart die de wereld veranderde. Atlas Amsterdam

Vlot geschreven biografie over William Smith die in 1815 de aardlagen van Engeland in kaart bracht. Een goed voorbeeld van hoe wetenschapsgeschiedenis spannend en tragisch kan verlopen: Smith kreeg weinig waardering, kwam zelfs in de gevangenis terecht, maar krijgt met deze biografie postuum de erkenning die hij verdient.

Rebecca Goldstein: De onbekende Spinoza. Atlas, Amsterdam

Over Spinoza is al veel geschreven. Opmerkelijk dus, dat Goldstein daar nog een nieuwe invalshoek aan kan toevoegen, namelijk de relatie tussen joodse identiteit en Spinoza’s ’Ethica’ waarin de filosoof het bestaan van identiteit heeft ’weggedacht’.

BAS BELLEMAN

schrijft over Nederlands proza

Theodor Holman: Tjon. Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam

Beklemmende kruising tussen ’Hersenschimmen’ en ’Kees de Jongen’. Prachtige dialogen, ondergewaardeerd boek.

Arie Storm: De bruid en de kogel. Mouria, Amsterdam

Een schrijver is in Frankrijk onderweg naar een groep schrijfcursisten (’uitsluitend vrouwen trouwens, het heeft geen zin daar ingewikkeld over te doen’) en verheft tobben tot kunst.

J.A. Schasz M.D.: Reize door het Aapenland. Vantilt, Nijmegen

Heruitgave van een satire uit 1788. De apen willen op mensen lijken, maar moeten ze daarvoor hun staart afhakken? Die vraag zorgt voor verhitte politieke debatten en wrange compromissen. Met een voorwoord van Gerrit Komrij.

JAAP DE BERG

is oud-hoofdredacteur

James Martin: The Meaning of the 21st Century. Transworld Publishers, Londen

Futuroloog en optimist schetst (oplossingen voor) potentieel catastrofale problemen van onze eeuw.

William Shakespeare – Verzameld werk. Meulenhoff, Amsterdam

Herziene uitgave van de uitstekende, accurate vertaling uit 1988, waaraan de Vlaming Courteaux (nu 83) veertien jaar had gewerkt.

Hans de Groot (hoofdred.): Van Dale Groot Uitdrukkingenwoordenboek. Van Dale, Utrecht

Voortreffelijke aanvulling op de dikke Van Dale: bijna 10.000 uitdrukkingen, vrij uitvoerig verklaard en meestal met citaten toegelicht.

Steven Johnson: Alle slechte dingen zijn goed voor je. Meulenhoff, Amsterdam

Voor wie betwijfelt dat videospellen en hedendaagse tv-series het brein scherpen.

AFRA BOTMAN

bespreekt Engelse en Amerikaanse

thrillers

Martin Cruz Smith: De geest van Stalin. Anthos, Amsterdam

Zijn ’Gorki Park’ was een meesterwerk, dit is een waardige opvolger. Alle ingrediënten van het moderne Rusland – de maffia, corruptie en een onmachtige bevolking – worden mooi vermengd met het ellendige verleden. Cruz Smith heeft iets te vertellen over Rusland, en de manier waarop hij dat doet is onweerstaanbaar.

Robert Harris: Geest. Cargo, Amsterdam

Ironie, actualiteit, de mens achter de wereldleider. Harris, voormalig journalist en ooit bevriend met Tony Blair, maakt een geloofwaardig verhaal over waarom de voormalige Britse premier de VS zo braaf volgde.

LEONIE BREEBAART

is redacteur ’Boeken’

Sasa Stanisic: Hoe de soldaat de grammofoonplaat repareert. Anthos, Amsterdam

Overdonderend debuut van een jonge schrijver uit Bosnië. Een speelse, bruisende en tedere roman, ondanks de oorlogsgruwelen die er in beschreven worden.

Julie Phillips: James Tiptree jr. The double Life of Alice B. Shelldon. St Martin’s Press, New York

Warme en intelligente biografie van een intrigerende vrouw, die onder een mannelijk pseudoniem sciencefiction schreef. Wat dreef haar tot die maskerade?

Jonathan Coe: De regen voor hij valt. Querido, Amsterdam

Fascinerende pastiche op de vrouwenroman – alles draait om vrouwen en ’hun terrein’. Bijzonder is dat Coe niet in de ironie blijft steken: het boek sleept je wel degelijk mee.

Peter Hobbs: De eindigheid der dagen. Anthos, Amsterdam

Engelse debutant verdiepte zich in de dagboeken van een voorvader, lekenpredikant in de negentiende eeuw, en weet diens geloofsstrijd overtuigend op te roepen.

WILLEM BREEDVELD

is commentator

Alessandro Baricco: Dit verhaal. De Bezige Bij, Amsterdam

Roman waarin een optimistische wereld en een optimistisch Italië zich opmaken voor de moderne tijd, inclusief de adembenemende autorace van Parijs naar Madrid in 1903, eindigend in de nachtmerrie van de loopgraven. Indringender dan Geert Mak in zijn toch niet geringe oeuvre, maakt Barrico deze tijd voor de postmoderne mens zo invoelbaar, dat het voluit een openbaring genoemd mag worden.

Peter van der Geer en Jan Reinder Rosing: De debatwijzer, overtuigend in debat en dialoog. Sdu Uitgevers, Den Haag

Een must voor wie niet alleen zweert bij de vrijheid van meningsuiting (inclusief het recht op beledigen), maar ook wil weten hoe dit grote goed in een verhelderend debat het best tot zijn recht komt om vervolgens vast te stellen dat de grootste praatjesmakers er meestal maar een potje van maken.

Henk E. S. Woldring: Pluralisme, integratie en cohesie. Damon, Budel

In dit boek balt de politieke filosoof Woldring zijn niet geringe kennis over dit onderwerp kernachtig samen. Een zegen voor het vaak verwarrende debat over onze pluriforme samenleving die om onverklaarbare redenen niet meer multicultureel mag heten.

ESTHER DARLEY

is kunsthistorica

Paulien Oltheten: Theorie van de straat NAi, Rotterdam

Fotoboek. Oltheten kijkt naar ons als naar vreemde wezens en legt haar verwondering vast in rake observaties.

Julian Bell: Mirror of the World, A New History of Art Thames & Hudson, Londen

Een mooi en verfrissend kunsthistorisch overzicht door de ogen van een schilder, waarin de westerse klassiekers worden gelijkgesteld aan die uit Japan, Mexico en Afrika.

Eugène Delacroix: Ik heb het niet over middelmatige mensen. De Arbeiderspers, Amsterdam

Aanstekelijk dagboek van een schilder die in de onstuimige negentiende eeuw al schrijvend een houvast zoekt in muziek, literatuur en schilderkunst.

BEATRICE DE GRAAF

schrijft over Duitsland en over terrorisme

Werner Brüunig: Rummelplatz. Aufbau Verlag, Berlijn

Misschien wel dé arbeidersroman van de DDR, van een schrijver die door de communistische eenheidspartij vervolgens kapot werd gemaakt.

Tim Weiner: Legacy of Ashes. The History of the CIA. New York, Doubleday 2007

Een subjectieve, maar onthullende en meeslepende geschiedenis van alle CIA-schandalen, die meer licht werpt op het falen van de geheime dienst rond 9/11.

Katharina Hacker: Met lege handen. Meulenhoff, Amsterdam

Stevige preek, in de stijl van de echte Duitse zedenromans: zó dor en leeg kan het leven in de grote steden eruitzien.

Katja Lange-Müller: Böse Schafe. Kiepenheuer & Witsch Verlag, Berlijn

Soja en haar geliefde, maar drugsverslaafde Harry slaan zich in het West-Berlijn van voor de val van de Muur door het leven.

HANS GOSLINGA

is politiek commentator

Paul Scheffer: Het land van aankomst. Bezige Bij, Amsterdam

Een sterke poging het immigratieproblemen te verklaren en in een breder perspectief te plaatsen. Een antwoord op de verscheurende en verlammende polarisatie.

Johan den Hertog: Cort van der Linden (1846-1935), Minister-president in oorlogstijd. Boom, Amsterdam

Een lijvige, maar heldere politieke biografie van een partijloze politicus die de twee grootste politieke conflicten in zijn dagen, de schoolstrijd en de strijd om het algemeen kiesrecht, beslechtte en Nederland buiten de Eerste Wereldoorlog liet. Een les in wijs politiek manoeuvreren.

Sebastian Haffner: Van Bismarck tot Hitler. Mets & Schilt, Amsterdam

De analyses van deze journalist/historicus zijn altijd een vreugde om te lezen.

GER GROOT

is filosoof

Uit het Nederlandse boekenaanbod zouden meerdere lijstjes met aanraders te destilleren zijn. Tot de imposantste boeken van het vorig jaar behoren:

Charles Taylor: Bronnen van het zelf Lemniscaat, Rotterdam

Een magnifieke studie over de manier waarop de westerse mens zichzelf gaandeweg als een autonoom individu is gaan beschouwen – met desastreuze gevolgen voor de godsdienst.

Rafael Chirbes: Oude vrienden. Menken Kasander & Wigman, Leiden

Derde deel van een trilogie die in Spanje de overgang van het franquisme naar de democratie beschrijft, met een paar winnaars en veel verliezers.

Friedrich Nietzsche: Nagelaten Fragmenten. SUN, Amsterdam

Met de publicatie van het vijfde van de zeven delen werd een mega-vertaalproject voltooid. In ongepolijste kladjes en kattebelletjes is de gang van het denken en leven van Nietzsche op intieme wijze te volgen.

HANNA DE HEUS

recenseert vooral Engelstalige literatuur

André Aciman: Noem me bij jouw naam. Prometheus, Amsterdam

Fijnbesnaarde homo-erotische roman, met een proustiaans gevoel voor detail en onderlinge verhoudingen.

Sjouk Hoitsma en Sylvia B.: Bloedmooi. Schielandhuis, Rotterdam

Ethiek versus esthetiek: catalogus vol dierlijke curiosa, dat wil zeggen: voorwerpen die de mens van dode dieren maakte. Het boek roept zowel walging als fascinatie op. Waarom vinden we opgeprikte torren interessant, een jas van veulenbont zielig en een olifantspoot als paraplubak onacceptabel?

Marianne Faithfull: Memories, dreams & reflections. Fourth Estate, Londen

Autobiografie vol luchtige maar o zo vermakelijke en hilarische anekdotes over Faithfulls leven als popster van de jaren zestig tot nu. Prima opvrolijker tijdens donkere, sombere winterdagen.

ASTRID HUYGENS

schrijft over Spaanstalige literatuur

Albert Sánchez Piñol: In het hart van het oerwoud. Cossee, Amsterdam

Spannende roman die de lezer op magistrale wijze confronteert met zijn goedgelovigheid.

Eduardo Barrios: De jongen die gek werd van liefde. Ad Donker, Rotterdam

Nooit eerder vertaalde roman uit 1915 die prachtig de psyche van een tienjarig jongetje schetst.

Cosey: A la recherche de Peter Pan. Le Lombard, Brussel

Deze stripklassieker uit 1984 werd dit jaar, naar aanleiding van het tienjarige bestaan van de literaire collectie Signé, in één band uitgebracht. Magische romantiek in de Zwitserse Alpen.

JAN KUIJK

is historicus, was adjunct-hoofdredacteur

J.A.A. van Doorn: Duits socialisme – het falen van de sociaal-democratie en de triomf van het nationaal-socialisme. Mets & Schilt, Amsterdam

Gedegen en uiterst leesbaar relaas over de opkomst van Hitler, maar vooral over het echec van links in deze opwindende periode uit de Duitse geschiedenis.

Sebastian Haffner, Kanttekeningen van een rationele profeet – beschouwingen uit de twintigste eeuw. Mets & Schilt.

Haffner en Van Doorn lijken als schrijver op elkaar. Beiden pakken de geschiedenis essayistisch en verrassend aan. Haffners beschouwingen sluiten voor een groot deel aan op Van Doorns boek. Lees het maar als een ’Hoe het verder ging’.

Olf Praamstra, Busken Huet – Een biografie. SUN, Amsterdam

Praamstra heeft veel pagina’s nodig om de man (en diens vrouw) goed in beeld te krijgen, maar dat heeft het onmiskenbare voordeel dat hij zo ook de kans krijgt een brede achtergrond van de negentiende-eeuwse cultuur in Nederland, Indië en Frankrijk te schetsen.

SAMUEL DE LANGE

is socioloog

J.A.A.van Doorn, Duits socialisme – het falen van de sociaal-democratie en de triomf van het nationaal-socialisme. Mets & Schilt, Amsterdam

De socioloog verdedigt dat een bloedarmoedig socialisme medeschuldig was aan het succes van de nazi’s. Hun royale staatszorg, in ruil waarvoor de kleine man zich oorlog en vervolging liet aanleunen, versloeg de socialisten op eigen terrein.

Abram de Swaan: Bakens in niemandsland. Opstellen over massaal geweld. Bert Bakker, Amsterdam

Van Doorns collega De Swaan, die onlangs de P.C. Hooftprijs won, weet ook psychologisch te verklaren hoe het mogelijk is massamoord een beschaving binnen te smokkelen.

Rory Stewart: Tussenstations. Te voet van Herat naar Kabul. Prometheus, Amsterdam

Het Afghanistan waar Stewart doorheen trekt, doet denken aan wat De Swaan noemt ’het ’niemandsland’; daar geldt: ’jouw dood, mijn brood’.

GER LEPPERS

bespreekt Frans- en Portugeestalige

literatuur

Olivier Rolin: De uitvinding van de wereld. IJzer, Utrecht

Vermoedelijk de duizelingwekkendste roman van het afgelopen jaar: de beschrijving van 24 uur leven op aarde, vol vaart, fantasie en humor.

Jean Echenoz: Ravel. De Geus, Breda

Subtiel, geestig en met liefde geschreven verslag van de laatste tien jaar uit het leven van de grote componist.

Stendhal: Lucien Leuwen. Atlas, Amsterdam

Intriges in de liefde en politiek in het woelige Frankrijk van de negentiende eeuw. De herlezing van Lucien Leuwen was voor mij het grootste literaire feest van 2007.

Antonio Lobo Antunes: Fado Alexandrino. Ambo, Amsterdam

Een uitbundige en meeslepende tragikomedie waarin in een grote nachtelijke slemppartij van vijf militairen de balans van vijfentwintig jaar Portugese geschiedenis wordt opgemaakt.

BAS MALIEPAARD

schrijft over jeugdliteratuur

Mireille Geus: Naar Wolf. Lemniscaat, Rotterdam

Geus won vorig jaar de Gouden Griffel en maakt met dit nieuwe boek over vriendschap weer een goede kans. Vanaf 10 jaar.

Fiona Higgins: Het zwarte geheimenboek. Querido, Amsterdam

Nu al een klassieker: prachtig donker, mysterieus avontuur vol zwarte humor. Vanaf 11 jaar.

Truus Matti: Vertrektijd. Lemniscaat, Rotterdam

Beste Nederlandstalige debuut van dit jaar, waarin een sprookjesachtig en een realistisch verhaal ingenieus met elkaar worden verknoopt. Vanaf 10 jaar.

Floortje Zwigtman: Tegenspel. De Fontein, Baarn

Geslaagd vervolg op het magistrale ’Schijnbewegingen’, over een jongenshoer in Victoriaans Londen. Vanaf 15 jaar.

Edward van de Vendel: Kleinvader. Querido, Amsterdam

Ontroerend prentenboek, waarin opa de (kwetsbare) held is van zijn kleinzoon. Vanaf 4 jaar.

ANNEMARIü VAN NIEKERK

schrijft over vertaalde literatuur van en over het continent Afrika

Ingrid Winterbach: Niggie. Cossee, Amsterdam

Deze minimalistische roman onderzoekt met vrucht de rijkdom die ligt opgesloten in het verlies en geeft een ontnuchterende kijk op de Boerenoorlog (1899-1902).

Yvette Christianse: Sila van den Kaap. Querido, Amsterdam

Aangrijpende epos over het rampzalige slavenbestaan van een zwarte vrouw die terechtstaat op beschuldiging van moord.

Moses Isegawa: Wie niet horen wil. De Bezige Bij, Amsterdam

Exposé van de barre werkelijkheid van een door burgeroorlogen en politiek en religieus geweld verscheurd continent dat zelfs zijn eigen kinderen niet ontziet.

PETER VAN NUIJSENBURG

is generalist te Rome

J.A.A.van Doorn, Duits socialisme – het falen van de sociaal-democratie en de triomf van het nationaal-socialisme. Mets & Schilt, Amsterdam

Een heikele kwestie: Waren de nazi’s socialisten? En was dat een sleutel tot hun succes? Ja, zegt J.A.A. van Doorn in een briljante analyse.

Simon Sebag Montefiore: Stalins Jeugdjaren. Nieuw Amsterdam, Amsterdam

De vlegeljaren van de rode tsaar als voorspel van wat later komen zou. Leest als een schelmenroman.

John Gray: Zwarte Mis. Ambo, Amsterdam

Over de verderfelijke invloed van het utopistisch denken in de politiek. Stemt niet vrolijk, maar is wel overtuigend.

HANS ORANJE

is classicus

Fik Meijer: Vreemd volk. Integratie en discriminatie in de Griekse en Romeinse Wereld. Athenaeum – Polak & Van Gennep, Amsterdam

Een compacte en pakkende gang door de oudheid tot haar ondergang, toen de restanten van de tolerante Romeinse religie voor mensen met andere religieuze denkbeelden met kracht werden opgeruimd en de intolerantie van de christenen daarvoor in de plaats werd gesteld.

Piet Gerbrandy: Het feest van Saturnus. De literatuur van het heidense Rome. Athenaeum – Polak & Van Gennep, Amsterdam

Een prikkelende en persoonlijke schets van wat uit de Romeinse literatuur is overgeleverd, van de hand van de dichter-classicus die bevlogen over de schrijfkunst van door hem geliefde en gehate schrijvers kan vertellen.

JOS PALM

is historicus

Olof Praamstra: Busken Huet – Een biografie. SUN, Amsterdam

We hadden in de negentiende eeuw Multatuli en we hadden Busken Huet, onze Piet Grijs en Gerrit Komrij ineen. Een prachtig boek over de man die ons het uitzinnige ’Land van Rembrandt’ schonk.

Orlando Figes: Fluisteraars. Nieuw Amsterdam

Ronduit indrukwekkend boek over het leven onder Stalin, waar dankzij de grootmoeders de kinderen behoed werden voor totale gekte.

John Gray: Zwarte Mis. Ambo, Amsterdam

Nu we het toch over de idiotie van politieke heilsverwachtingen hebben: In ’Zwarte Mis’ blijkt dat het Amerikaanse vrije Westen er ook door op sleeptouw kan worden genomen. De neoconservatieven van Bush bedrijven politiek alsof het geloof is, aldus Gray. Een scherpzinnig boek.

JULIE PHILLIPS

bespreekt Amerikaanse en Engelse

boeken

Michael Chabon: De Jiddische politiebond. Anthos, Amsterdam

Geestige en geniaal opgezette detectiveroman waarin de Joden zich niet in Israël maar in Alaska hebben gevestigd.

Jeanette Winterson: De Stenen Goden. Contact, Amsterdam

Winterson blaast haar lievelingsonderwerp, onbeantwoorde liefde, nieuw leven in door er ruimtereizigers, robots en schipbreukelingen aan toe te voegen.

David Michaelis: Schulz and Peanuts. Harper, New York

Uit deze lange maar fascinerende biografie van de tekenaar van Charlie Brown en Snoopy blijkt hoeveel hij voor de strip uit zijn eigen leven putte.

RONALD DE ROOY

recenseert Italiaanse literatuur

Melania Mazzucco: Een volmaakte dag. Mouria, Amsterdam

Etmaal uit het leven van een paar Romeinse gezinnen levert een beklemmend drama op dat Mazzucco ons in real time laat meebeleven.

Alessandro Baricco: I Barbari. Fandango, Rome

Luchtig essay over de invasie der ’barbaren’. Met hun antropologische mutaties herdefiniëren zij onze cultuur: verticaal is uit, horizontaal is in. Geduldige, geconcentreerde mijnwerkers worden vervangen door snelle, googlende, multitaskende surfers.

Curzio Malaparte: De huid. Arbeiderspers, Amsterdam

Een afdaling in de obscene en amorele hel van bevrijd Napels. Net als in ’Kaputt’ schildert Malaparte het naoorlogse Italië in onvergetelijk harde en surrealistische scènes.

Corrado Alvaro: Verhalen uit Aspromonte. Serena Libri, Amsterdam

Deze bundel opent met het meesterwerkje ’Mensen van Aspromonte’ (1930). Realistisch verhaal over arme herders in de punt van de Italiaanse laars met hoop op een betere toekomst. In de traditie van de onlangs hertaalde Verga-klassieker

’I Malavoglia’.

JANN RUYTERS

bespreekt (vooral) Nederlandstalige

literatuur

Sanneke van Hassel: Witte Veder.De Bezige Bij, Amsterdam

Mooie stille verhalen die broeien van de door de schrijfster welbewust weggehouden emotie: van verholen angst, weerzin, hunkering.

Marjolein Februari: De literaire kring. Prometheus, Amsterdam

Een geestige en scherpzinnige roman over het (im)morele handelen van ’onze’ weldenkende klasse, opgehangen aan de glycerine-affaire die in 1996 60 kinderen in Haïti het leven kostte.

Rachel Cusk: Arlington Park. De Bezige Bij, Amsterdam

Huismoedermisère in Engelse buitenwijk genadeloos en geestig vastgelegd: tijd die in cirkels gaat, kinderen die ieder plan doorkruisen, mannen die zich afsluiten.

Janet Malcolm: Two Lives: Gertrude and Alice.Yale University Press, New Haven/Londen

Een slim, speels en onderhoudend portret van het excentrieke schrijverspaar Gertrude Stein en Alice B. Toklas en hun (latere) biografen.

HARRIüT SALM

recenseert niet-Engelstalige thrillers

HÃ¥kan Nesser, Carambole. De Geus, Breda

IJzingwekkende Zweedse policier over de gevolgen van een toevallig verkeersongeluk. Nesser zet zijn karakters meesterlijk neer.

Lieneke Dijkzeul: Koude lente. Anthos, Amsterdam

Niet alleen Scandinaviërs, ook Hollanders schrijven uitstekende detectives. Dat bewijst het tweede werk van kinderboekenschrijfster Dijkzeul over sympathieke inspecteur Vegter die een behoorlijk onsmakelijke kindermoord moet oplossen.

Roel Janssen: De tiende vrouw. De Bezige Bij, Amsterdam

Sappig, leerzaam én hilarisch verhaal over Amsterdamse onderwereld. Past perfect in dit jaar van het proces tegen Willem Holleeder. Terechte winnaar Gouden Strop.

ROB SCHOUTEN

is columnist en schrijft over literatuur

AFTh: Het schervengericht. Querido, Amsterdam

Grootse roman gebaseerd op

de Manson-

moorden.

Zowel qua stijl als qua structuur een hoogtepunt in het oeuvre, maar wie wil, ontdekt er als extraatje ook nog een hele zedenschets in.

Philip Roth: Exit geest. De Bezige Bij, Amsterdam

Mooie roman van de meester over het verschrompelen van illusies. Of het nu door de tand of de geest des tijds komt, Nathan Zuckerman geeft na 9/11 de brui aan zijn maatschappelijke, maar nog niet helemaal aan zijn seksuele betrokkenheid.

Bart Slijper: Van alle dingen los, J.C. Bloem. De Arbeiderspers, Amsterdam

Voorbeeldige biografie van een van onze lamlendigste tevens grootste dichters. En passant een uitmuntende casestudy over de vreemde wortels der creativiteit.

WIM SLAGTER

schrijft over Duitse geschiedenis

Wolfram Pyta: Hindenburg; Herrschaft zwischen Hohenzollern und Hitler. Siedler, München

Opzienbarende én voorbeeldig gedocumenteerde biografie van tweede Duitse rijkspresident, waarin afgerekend wordt met meer dan één mythe.

Dagboeken van P.J.M. Aalberse 1902-1947. Instituut voor Nederlandse Geschiedenis, Den Haag

De geschiedenis van het interbellum hoeft weliswaar niet te worden herschreven, maar de aantekeningen van deze katholieke politicus zorgen wel voor meer kleur en nuance.

A.J.C. van Leeuwen: Pierre Cuypers, architect 1827-1921. Waanders, Zwolle

Biografie van de sleutelfiguur in de negentiende-eeuwse architectuur. Vooral de vaak unieke illustraties, ook van verdwenen (kerk-)gebouwen, roepen een prachtig tijdsbeeld op.

Fred Berendse: Bomans’ Banden. Godfried Bomans Genootschap, Leiden

Fijn om te weten dat het GBG ’zich niet verantwoordelijk [stelt] voor schade door het rijden van deze route’, een pelgrimage naar Bomans-plekken binnen en buiten Haarlem. Uitsluitend voor fijnproevers.

MONICA SOETING

bespreekt vertaalde literatuur

Alan Bennett: The Uncommon Reader. Faber & Faber, Londen

Alan Bennett laat koningin Elizabeth II de geneugten van het lezen ontdekken. Lichtvoetig en geestig, maar ook kritisch en diepzinnig.

Lionel Shriver: We moeten het even over Kevin hebben. Contact, Amsterdam

Lionel Shriver schrijft romans die je bij de keel grijpen. Dit confronterende boek is geschreven vanuit het gezichtspunt van de moeder van een massamoordenaar.

Geert van der Kolk: De gekken van Tanakee. Nieuw Amsterdam

Van der Kolk weet de karigheid van de Nederlandse taal volop te benutten. Negen transparante verhalen over mensen aan de rand van de Noord-Amerikaanse samenleving.

ANTOINE VERBIJ

is correspondent in Berlijn

Pál Závada: Jadviga’s kussen. Wereldbibliotheek, Amsterdam

Speelt zich af in het geboortedorp van de Hongaarse socioloog Závada, waar de meerderheid uit Slowaken bestaat. De roman schildert het lot van die dorpsgemeenschap aan de hand van een even tragische als meeslepende liefdesgeschiedenis. Ondanks de ongemakkelijke vorm (dagboekaantekeningen plus commentaren) werd het boek in Hongarije een gigantisch succes. De Nederlandse vertaling kreeg ten onrechte weinig aandacht.

Islam in Europa: Eine internationale Debatte. Suhrkamp, Frankfurt a/M

Thierry Chervel en Anja Seeliger verzamelden bijdragen van Ian Buruma, Timothy Garton Ash, Pascal Bruckner, Ayaan Hirsi Ali en vele anderen. De op elkaar reagerende essays verschenen eerder op de voorbeeldige culturele website signandsight.com en in verschillende toonaangevende kranten over de hele wereld (waaronder Trouw). De kwaliteit van de bijdragen wisselt weliswaar, maar het discussieproject is uniek vanwege zijn internationale en digitale karakter.

CO WELGRAVEN

is redacteur ’Boeken’

Oliver Hilmes: Alma Mahler- Werfel. De biografie. Arbeiderspers, Amsterdam

Biografie van een femme fatale die als geen ander artistiek Europa in de eerste helft van de twintigste eeuw kende. Sappig en informatief, wat wil je nog meer.

Sebastian Haffner: Verzameld werk. Mets & Schilt, Amsterdam

Dit jaar zijn de drie laatste boeken uit deze tiendelige serie uitgekomen. Ook weer juweeltjes.

Stacy A. Cordery: Alice. Viking, New York

Fascinerende biografie van fascinerende vrouw, dochter van president Theodore Roosevelt, die tot op hoge leeftijd in Washingtons politieke kringen verkeerde.