Mediahype maakte sudoku populair

Nu de sudoku-rage over haar top heen is, kunnen we ons afvragen: wat overkwam ons? En ging het in de rest van de wereld net zo?

Vaak wordt de sudoku-rage vergeleken met die van de puzzelkubus van Rubik. Er zijn echter duidelijke verschillen. De kubus verkocht in wezen zichzelf. Het ding was zo fascinerend, en er was zo veel mond-tot-mondreclame, dat miljoenen naar de winkel liepen om er voor 25 gulden een te kopen, of voor minder een slechtdraaiende kloon.

Sudoku’s werden al sinds 1979 in de VS gepubliceerd, maar verkochten niet. Er ontstond geen rage, het was gewoon een van de vele puzzeltypes. De rage begon pas in 2004 toen The Times in Londen ze ging publiceren. Omdat de Britse krantenmarkt erg concurrerend is, verschenen er binnen enkele dagen ook sudoku’s in The Daily Mail en The Daily Telegraph. Waarna de andere kranten snel volgden, met soms zelfs op elke pagina een sudoku.

Alle media doken erop, er kwam zelfs een tv-quiz, en consumenten kregen dagelijks gratis sudoku’s aangeboden. En omdat bij sudoku’s taal geen rol speelt, kon het zich ook via internet snel verspreiden. Door al het mediageweld en de gratis puzzels in hun eigen krant, probeerden ook veel niet-puzzelaars het eens.

En het beviel goed. Het correct oplossen van een sudoku geeft een prettig gevoel, de grote boze buitenwereld is even helemaal weg, en erg belangrijk: er is een leercurve. Je wordt er snel veel beter in, wat erg stimulerend is.

Uitgevers en gelukzoekers in andere landen, waaronder Nederland, zagen dit gebeuren, en volgden hetzelfde stramien: de puzzels werden goedkoop aan de kranten aangeboden, er werd flink wat publiciteit gegenereerd, en met het oog op de verkoopcijfers in Engeland, wilden de winkels de boekjes maar wat graag een mooi plekje geven.

In de meeste landen met een bestaande puzzelcultuur ging het zo. Een land waar de rage nog niet was geweest, werd al snel gretig bezocht door uitgevers uit landen die in hun eigen land succesvol waren geweest. In de VS bijvoorbeeld,was de eerste succesvolle sudokutitel een onder licentie uitgegeven Britse titel. De vloedgolf aan goedkope uitgaven en gratis sudoku’s in kranten en bladen deed de rest.

Begrijpelijk dat het ultieme beloofde land China leek. Geen eigen puzzeluitgevers, onbekend met sudoku’s en vreselijk veel mensen. En in Japan, een ander land met een karakterschrift, was de puzzel al erg populair. Tijdens het wereldkampioenschap sudoku in Praag in 2007 was het dan ook een komen en gaan van puzzeluitgevers bij de Chinese delegatie.

Toch lukt het nog niet. Waarom niet? Doordat puzzels in het algemeen, en sudoku’s in het bijzonder, onbekend zijn bij het grote publiek in China. En sudoku’s verkopen zichzelf niet. Voor een sudoku-rage is een mediahype nodig, die ervoor zorgt dat al die niet-puzzelaars gratis puzzels in hun krant zien.

Sommige kranten in de grote steden publiceren nu wel sudoku’s, maar zonder vrije pers zal er niet snel een nationale hype ontstaan. Bovendien wordt alles nu gedomineerd door de komende Olympische Spelen. Wat dat betreft is het straks dus anders. En wat ook misschien helpt: vorige week stelde Peking zich kandidaat voor de organisatie van het WK sudoku in 2010...

Peter Ritmeester is secretaris-generaal van de World Puzzle Federation, zie ook www.worldpuzzle.org