Visueel knap verbeelde pijn in ’Birth Copulation Death’

Tentoonstelling

’Frank van Hemert: Birth Copulation Death’, t/m 24 febr. Museum van Bommel van Dam in Venlo. Open: di-zo 11-17 uur. Catalogus 29,50 euro. De tentoonstelling reist door naar Siegerland Museum in Siegen, Teylers Museum in Haarlem en Gustav-Lübcke Museum in Hamm. Info: www.vanbommelvandam of www.frankvanhemert.nl

Voor Frank van Hemert is tekenen geen activiteit in de marge van het schilderen. Het is ook geen studiemateriaal dat tot een geschilderde voorstelling zal leiden. Elk blad bevat een autonoom beeld dat een eigen, niet-verwijzende kwaliteit in zich draagt. Tekenen en schilderen worden vrijelijk met elkaar afgewisseld. De tijd die hij ermee bezig is, kan onbeperkt variëren. Wel gebruikt hij beide technieken voor dezelfde series.

Eenmaal met een bepaald thema bezig, zoekt Van Hemert naar uiteenlopende oplossingen. Voor de tentoonstelling van de serie ’Birth Copulation Death’, met als Nederlands motto ’Leven scheppen, leven vernietigen, in ’Museum van Bommel van Dam’ in Venlo, beperkt hij zich dit keer tot de tekentechniek. Hij begint ermee aan een langdurige toernee langs Nederlandse en Duitse musea. De serie is nog lang niet afgerond, maar het is mogelijk dat deze nog voor het einde van de expositietrip in zijn geheel gezien kan worden.

De kwaliteit van het tekenen spreekt voor Van Hemert in de toepassing van materialen zoals houtskool, van pigmenten, krijt, inkt en incidenteel aquarel – dat alles op papier.

Zijn de werken op papier meestal donker tot op diepzwart aan toe, voor de acryls op doek worden veelal aandachtvragende kleuren gebruikt zoals fel geel, dito rood en oranje, afgewisseld met contrasterend blauw.

Die veel heftigere kleurstelling in de schilderijen, zeker in vergelijking met de nagenoeg monochrome tekeningen, heeft alles te maken met de strijd die Van Hemert met zijn basale thema’s voert. Als schilder heeft hij een sterk conceptuele inslag, die op slag verdwijnt als hij tekeningen wil maken. De tekenaar Van Hemert is een waarnemer die nieuwsgierig kijkt naar de wereld die buiten hem ligt, waar de schilder beeldende oplossingen zoekt voor de vormgeving van zijn ervaringen.

De thema’s die Van Hemert in bijna onoverzienbare series uitwerkt, zijn door de jaren heen basaal gebleven: het menselijke drama, puur van onze aanwezigheid op deze aarde, houdt hem al decennia bezig. Het gaat hem niet om de verbeelding van individuele persoonlijkheden, maar om de lichamelijke uitdrukking die bepaalde mensen hem kunnen geven. Het lichaam is voor Van Hemert de grootste fascinatie.

Ook die ontwikkeling is niet nieuw in zijn werk: denk alleen maar aan de veelgeprezen serie ’Secret Survivors’, waarmee hij in de jaren negentig begon en die nog steeds wordt aangevuld. In de tekeningen cirkelt hij om de gevoelens die ledematen beleven – de pijn, de irritatie – maar ook de lust die een arm, een gebogen been of een hand kan ondergaan.

In de serie ’Birth Copulation Death’ keert de visueel knap verbeelde pijn terug. Daar gaat het meer om de schrik waarmee een leven op de wereld wordt gezet, of het geweld waarmee het leven wordt geconcipieerd.

Aan de bron liggen zijn eigen ervaringen: ,,Ik schilder mijn eigen leven na, ik schilder ook mijn tijd na”, zegt Van Hemert. De kwaliteit van het werk ligt niet zozeer in die persoonlijke opstelling als wel in het feit dat Van Hemert erin slaagt om zijn sociale betrokkenheid met het lichaam een metafysische vertaling te geven. Zijn beelden belichamen een universele waarde, maar hij levert er niet een persoonlijke stellingname voor in.