Vegetarisch maal redt de wereld niet

Marianne Thieme stelt dat vlees eten net zo slecht voor het klimaat is als autorijden of vliegen. Wat een onzin.

Vlees eten is niet goed, vindt de Partij voor de Dieren, dat is welbekend. En wat de bezwaren tegen het onnodige dierenleed betreft geniet deze partij beslist veel meer sympathie dan het aantal stemmers doet vermoeden. Wat jammer dat er nu een oneigenlijk argument tegen vlees eten bij wordt gehaald, want dat doet hun zaak geen goed. De documentaire ’Meat the truth’ tracht de consument én producent van vlees in Nederland (en zo mogelijk daarbuiten) wijs te maken dat eten van vlees minstens zo’n groot klimaatseffect zou hebben als rijden met de auto.

Op de bijbehorende website wordt er een indrukwekkende lijst wetenschappelijke ondersteunende instanties bij gehaald en een zogenaamd ’factsheet’ lijkt het bewijs te leveren. Nu zijn sommige beweringen op de website wel juist. Inderdaad is er wereldwijd sprake van sterke toename van de vleesconsumptie. De meeste beweringen zijn echter misleidend en sommige zijn zelfs geheel onjuist, zoals die over het veronderstelde absurd hoge watergebruik voor vleesconsumptie. Laat ik een aantal andere misleidende beweringen langslopen.

Veeteelt legt beslag op wel 78 procent van alle landbouwgrond op de wereld, heeft men gevonden in een FAO-rapport uit 2006. Gekoppeld aan de bewering dat de omzetting van plantaardig eiwit naar dierlijk eiwit een slecht rendement heeft, lijkt de conclusie duidelijk: de mensheid offert schandalig veel grond op voor het eten van vlees. Het grootste deel van de begraasde gebieden in grote delen van de wereld is echter onbruikbaar voor akkerbouw, zodat begrazing de enige vorm van landbouw is die daar mogelijk is. Gelukkig dus dat we gebruik kunnen maken van het vermogen van koeien, schapen en geiten om het slecht verteerbare gras om te zetten in hoogwaardig eiwitrijk vlees en melk. Die omzetting is echter wel moeilijk, zo moeilijk zelfs dat runderen vier magen nodig hebben en moeten herkauwen. Dan is het ook begrijpelijk dat er voor 1 kg vlees gemiddeld 10 kg voer nodig is.

Ik wil niet bestrijden dat een vleesmaaltijd meer landbouwgrond vraagt dan een vegetarisch menu maar het verschil is niet zo groot als gesuggereerd wordt. Natuurlijk kunnen we meer mensen voeden als we in plaats van vlees wat meer vegetarisch gaan eten, maar dat is niet het enige waar we landbouwgrond mee vrij kunnen maken. Even komt de gedachte bij mij op aan de plantages voor koffie, thee, druiven en andere zaken die het leven veraangenamen, maar dat stelt nog niets voor in vergelijking met de echte ruimtevreter die er aan zit te komen, de zogenaamde groene energie uit biomassa.

Nu het andere punt, de broeikasgassen. De veeteeltsector wereldwijd zou verantwoordelijk zijn voor 18 procent van de totale emissies, 9 procent in de vorm van CO2, en 9 procent in de vorm van methaan en lachgas. Nu zijn methaan en lachgas wel krachtige broeikasgassen, 23 respectievelijk 296 maal krachtiger dan CO2, maar bedenk dan wel dat dit geldt per kilogram. En dat de concentraties van methaan en lachgas in de atmosfeer 200 en 1000 maal lager zijn dan die van CO2. CO2 is dus veruit het belangrijkste.

Bovendien zijn natuurlijke emissies van methaan uit moerassen en lachgas uit de oceanen vele malen groter dan die uit rundvee en grasland. Maar het meest treffend is nog dat de methaanconcentratie in de atmosfeer sinds het jaar 2000 helemaal niet meer stijgt! Voor zover het methaan en lachgas betreft is het echt niet nodig om bezorgd te zijn over de rol van de veeteeltsector.

Dan de CO2-emissie zelf: het hoge getal in ’Meat the truth’ is verkregen door de emissie ten gevolge van ontbossing in de tropen geheel aan veeteelt toe te schrijven. De emissies ten gevolge van kunstmestfabricage, grondbewerking en transport zijn in vergelijking hiermee verwaarloosbaar. Voor deze directe processen alleen vinden we een broeikasbijdrage die slechts 3 procent is van de hoeveelheid die in het ’Factsheet’ wordt genoemd.

De zorg over de ontbossing is natuurlijk wel iets waar men een wezenlijk punt heeft, maar betwijfeld mag worden of de Nederlandse vleesconsumptie hiervoor verantwoordelijk is. Rekenen we de CO2-emissie door ontbossing wel geheel toe aan veeteelt, dan komen we voor de Nederlandse vleesconsumptie op een waarde van nog steeds slechts 37 procent van die in het ’factsheet’. Toch lijkt me dat we bij de oorzaken van ontbossing eerder moeten denken aan hardhout voor bouw en meubilair, aan ethanol voor autobrandstof, aan palmolie voor ’groene’ energie en niet te vergeten de landhonger van een sterk groeiende bevolking.

De FAO-publicatie, waar veel gegevens uit zijn gehaald, benadrukt steeds hoe onzeker de gegevens zijn en hoe groot de marges. Dat voorbehoud is in het ’factsheet’ geheel verdwenen, en als er brede marges zijn wordt er steeds naar de gewenste uitkomst toe gerekend. De conclusie moet zijn dat het klimaatseffect van vlees eten klein is vergeleken met het effect van autorijden, en zeker met dat van vliegen. Een vegetarische maaltijd kan dat echt niet compenseren.