’Ik keek altijd over België heen’

Dylan van Eijkeren: Het beste land ter wereld, Een Nederlander reist door België. De Geus, Breda. ISBN 9789044510096; 286 blz. euro 16,90

Na boeken over Duitsland en Suriname/Antillen publiceert Dylan van Eijkeren nu een boek over België.

’Dit boek is geschreven voor alle Nederlanders die niet naar België willen. Het is geen reisgids. Je hoeft het niet na te reizen, zoals je dat met de boeken van Paul Theroux in feite wél moet. Je kunt er een heleboel van leren. Lekker thuis en toch op stap.

Ik ben bij wijze van spreken om de hoek van het land opgegroeid, in Hilvarenbeek. Als ik vier kilometer naar het zuiden fietste over de oude botersmokkelroute, was ik in het dorpje Poppel, in een ander land, met een andere munt – toen nog –, goedkopere shag, en ander bier.

Maar ik mocht dan dichtbij België wonen, ik kende het land niet, zoals de meeste Nederlanders trouwens. Ik keek er overheen. Ik dacht dat het een groot soort Poppel was, maar het blijkt een veel exotischer en fascinerende land te zijn, dat was toch wel een hele verassing voor me.

De grootste ontdekking was Brussel. Ik dacht altijd dat dat een morsige, kille, vieze stad was. Maar dat is niet zo. Het is een fantastische stad, de stad van de toekomst. Je hoort er natuurlijk de beide landstalen, maar ook de andere talen die de Europese Unie rijk is. En Arabisch. Brussel is een ontzettend internationale stad.

In de volksmond heet het dat België bijeen wordt gehouden door het koningshuis en de Rode Duivels, de nationale voetbalploeg. En vroeger was er natuurlijk de Belgische frank. ’Als de frank er nog was geweest, was het niet zo erg geweest als nu’, heb ik op mijn rondreis wel horen zeggen. Met andere woorden: dan was het land niet zo uit elkaar aan het vallen.

Maar natuurlijk bestaat België nog steeds, al zeggen de Belgen zelf van niet. Volgens mij zijn de tegenstellingen tussen de Vlamingen en de Walen niet groter dan tussen Vlamingen en Nederlanders of tussen Walen en Fransen. Ja, ik weet dat ze elkaars kranten niet lezen en niet naar elkaars tv-zenders kijken. Maar er zijn meer overeenkomsten dan verschillen: Belgen – Vlamingen, Walen en Brusselaars – zijn een lankmoedig, bedeesd en rustig volk, met een bourgondische inslag – het is niet zo gek dat ze in één land wonen.

Het grote gevaar is dat je er aangekeken wordt voor een arrogante Nederlander met een dikke nek. Maar ik heb daar geen last van gehad. Ze waren geïnteresseerd in wat ik aan het doen was. Belgen zijn hele aardige, goed geïnformeerde mensen die exact weten wat er in Nederland gaande is, meer dan wat wij over België weten. En ik heb weer eens mogen ervaren wat voor rijke taal het Vlaams is.

M'n volgende project is Zuid-Afrika, daar kom ik net van terug. Ook daar heb ik gemerkt – bij het lezen van de krant Die Burger bijvoorbeeld – dat ze net als de Vlamingen buitenlandse woorden letterlijk omzetten in het Zuid-Afrikaans. En opvallend genoeg is dat makkelijk te lezen voor Nederlanders.

En daarna? Een boek over Groot-Brittannië misschien, ook een buurland tenslotte. Want dat is voor mij de rode lijn: het moet om buurlanden gaan, of om ex-kolonies of landen die iets met Nederland te maken hebben. Het leert je ook iets over je eigen land als je in die landen rondreist, met de mensen praat en hoort hoe die over Nederland denken.’