Proeven en ruiken aan de historie van thee

Piepklein zijn ze, deze Chinese theekommetjes uit het einde van de 17de eeuw. Ze zijn het trotse bezit van het theemuseum in het Groningse Houwerzijl. Het porselein is waarschijnlijk geproduceerd in een van de kleine werkplaatsen in het centrale ovengebied Jing-Dezhen. De kommetjes hebben een ongeglazuurde bodem en zijn handgeschilderd met vogel- en plantmotieven. Ze werden vaak geïmiteerd. In het theemuseum staat ook een nagemaakt Duits exemplaar uit de tweede helft van de 19de eeuw, met opgeplakte afbeelding.

De kommetjes laten zien hoe kostbaar thee ooit was. Thee was lang een uiterst exclusieve drank voor de elite waar medicinale eigenschappen aan werden toegedicht.

Het theemuseum is een productmuseum dat het verhaal van de thee vertelt aan de hand van theatrale decors. De kerk waarin het museum is ondergebracht, kwam twintig jaar geleden leeg te staan. Via een prijsvraag werd het gebouw verkocht voor het symbolische bedrag van een gulden. Johan Lange won met zijn idee voor een theemuseum annex theeschenkerij en noemde het samen ’de Theefabriek’. De kommetjes werden geschonken door een museum in Katwijk. In de uitstallingen die de geschiedenis van de thee vertellen, mag geproefd en geroken worden. In de winkel worden bijzondere theesoorten verkocht zoals eerste pluk darjeeling. Lange: „Dat is net zoiets als de beaujolais primeur of de eerste haring – heel bijzonder. Die wordt in het voorjaar geplukt en er zijn mensen die dat ieder jaar weer bestellen.” Bijzonder is ook de Japanse Gyokuro Asaki, een donkergroene thee die alleen in de schaduw groeit en maar één keer per jaar wordt geoogst. Lange: „Het is sterke thee, je moet ervan houden. Maar mensen die niet van whisky houden, hoef je ook geen veertig jaar oude whisky voor te zetten.”

Nederlanders zijn goede theedrinkers, vindt hij. De tijd dat er alleen thee van zakjes uit de supermarkt werd geschonken, is lang voorbij. Er wordt met aandacht gekocht en gedronken. Thee is aan mode onderhevig. Lange: „Toen wij in 1989 begonnen, raakte citroenthee net in zwang. Later werd de rooibos populair en de groene thee. Nu zie je een terugkeer naar de pure theesmaak. Zo vragen klanten naar thee van één bepaalde plantage in Darjeeling of Indonesië, heel exclusief.”

De Theefabriek, Hoofdstraat 17 in Houwerzijl. Open van april tot oktober van dinsdag t/m zondag van 10-17 uur. In de wintermaanden alleen op zaterdag en zondag. Toegang euro2,50. De theefabriek heeft ook een webwinkel: www.detheefabriek.nl.