Een omstreden leesteken

Omdat president Sarkozy geen probleem onaangeroerd kan laten, klonk het bericht aannemelijk. Hij zou een comité ter verdediging van de in onbruik rakende puntkomma in het leven roepen.

Het nieuws bleek een 1-aprilgrap van journalisten. Niettemin vonden Franse kranten en tijdschriften er aanleiding in om uit te pakken over het voor en tegen van de point-virgule. Eerder dit jaar maakten de New York Times en andere Amerikaanse bladen zich daar al druk over, zonder de prikkel van een canard.

Afgezien van het gebruik in smileys heeft de puntkomma drie functies. Ze kan scheiding aanbrengen in een lopende opsomming: de maaltijd bestond uit soep, of liever aromatisch kraanwater; afkokers; knolrapen; en verzuurde vla. Ze kan ook de onderdelen van een puntsgewijze opsomming afsluiten.

Inzet van de recente discussies vormt een andere puntkomma: die tussen twee hoofdzinnen. Meer dan eens geciteerd in Franse bijdragen is een illustratief zinnetje van de romancier Houellebecq: hij kon zich zijn laatste erectie niet herinneren; hij wachtte op de storm. Kennelijk vond de schrijver een komma een te zwakke afscheiding, en een punt een te sterke, tussen deze memorabele mededelingen.

Uit de nieuwspagina’s van kranten, doorgaans snel en zonder literaire pretentie gevuld, is deze puntkomma zo goed als verdwenen. In Trouw zijn voorbeelden nog wel te vinden in Letter & Geest, waar schrijvers de tijd is gegund om rustig na te denken over inhoud én vorm.

Tegenstanders hekelen het leesteken als een blijk van afkeer van heldere keuzes of – wanneer ze voor anti-elitair en modern willen doorgaan – als een pretentieus anachronisme. Voor pleitbezorgers is het een geliefkoosd middel om ideeën en beweringen te verbinden zonder de gedachtengang door de valbijl van een punt te onderbreken.

Amerikanen onder hen maken er zelfs reclame voor met T-shirts waarop de puntkomma prominent is afgedrukt; zie de website Dictionary Evangelist van woordenboekmaakster Erin McKean.