Wordt het imago van de boer beter of juist slechter van de serie ’Boer zoekt vrouw’?

Een boer die kiespijn heeft, is één ding. Iemand die lacht als een boer die kiespijn heeft is iets anders. Maar hoe anders heb ik in de loop der jaren nooit helemaal kunnen doorgronden, al voelde ik wel zo ongeveer op mijn klompen aan wat er bedoeld wordt met deze weinig vleiende uitdrukking.

Tot ik deze week in de krant de samenvatting las van een onderzoek van de Radboud Universiteit van Nijmegen naar het populaire tv-programma ’Boer zoekt vrouw’. Daaruit blijkt dat het de bestaande (voor)oordelen van stedelingen over boeren versterkt. Kijkers uit de stad denken dat boeren behoudend, gesloten, gelovig en ouderwets zijn. En dat ze voortdurend op de trekker zitten en altijd eenvoudige boerenkost eten. Daarentegen hebben stadse mensen die niet naar het programma kijken een genuanceerder beeld van de boer.

Deze uitkomst is om twee redenen verbazingwekkend. Ten eerste omdat het ministerie van landbouw in 2005 nog met veel poeha verkondigde dat de serie het imago van de boer opkrikt. Ten tweede omdat de serie zelf nauwelijks aanleiding geeft voor deze (voor)oordelen. Daarin komen volgens onderzoeksleider Henk Westerik goed opgeleide boeren aan bod, die geen dialect spreken en weinig conservatieve ideeën hebben. Het boerenleven komt genuanceerd naar voren.

Wat is hier aan de hand? Westerik zelf houdt het erop dat tv-kijkers selectief te werk gaan. Zij pikken vooral de beelden op die hun (voor)oordelen bevestigen en omdat er altijd wel een boer te zien is die een eenvoudige stamppot naar binnenwerkt, soms slecht uit zijn woorden komt, of ronduit verlegen is, bepalen die beelden het imago. Niet-kijkers hebben daar geen last van. Zij oordelen op basis van hun boerenverstand en dat blijkt in dit geval gunstiger voor de boer uit te pakken. Voor plattelanders is het al helemaal geen probleem. Bij hen versterkt de serie het idyllische beeld dat zij van het buitenleven hebben. Om met Gerda Verburg te spreken (minister van landbouw en dochter van een boer): ,,De serie speelt zich af tegen het decor van het platteland en het boerenleven. Dat vind ik pareltjes om te zien’’.

Nou denk ik dat (naast nieuwsgierigheid hoe een boer het ervan afbrengt) dit decor in niet geringe mate bijdraagt aan het succes van deze serie. Even weg uit het jachtige bestaan, met zijn dictaat van de waan van de dag en je even onderdompelen in het ongecompliceerde bestaan van een boer, die ogenschijnlijk weinig anders aan zijn kop heeft dan zijn werk in en met de natuur en het vinden van een levenspartner. Heerlijk toch?

Maar waarom dan toch zo laatdunkend oordelen over de boer? Het is mij een raadsel, ik vind het niet fair en ik geloof het ook niet. Vandaar mijn vraag: Wordt het imago van de boer beter of juist slechter van de serie ’Boer zoekt vrouw?’