Mugabe bereid tot dialoog met oppositie

(Novum/AP) - De Zimbabwaanse president Robert Mugabe heeft donderdag, in een verrassende ommekeer aan de vooravond van de presidentsverkiezingen, gezegd dat hij 'open staat voor besprekingen' met de oppositie. Mugabe legde de verklaring af op een campagnebijeenkomst. Hij zei niet of hij de tweede verkiezingsronde laat doorgaan, maar zijn rivaal Morgan Tsvangirai liet eerder weten dat onderhandelingen niet mogelijk zijn als Mugabe zich vrijdag tot winnaar uitroept.

De president toonde tot nu toe weinig of geen interesse in een gesprek met de oppositie. Zijn regering reageerde schamper op een oproep van oppositieleider Morgan Tsvangirai van woensdag, om samen te werken aan een overgangsregering.

Tsvangirai, de enige rivaal van Mugabe, trok zich zondag terug vanwege het geweld tegen leden van zijn Beweging voor Democratische Verandering (MDC). Hij zocht vervolgens toevlucht in de Nederlandse ambassade in Harare.

Tsvangirai zei eerder dat onderhandelingen met Mugabe niet mogelijk zijn als deze de verkiezingen doorzet. "Onderhandelingen zijn van de baan als Mugabe zichzelf tot winnaar uitroept en als president beschouwt. Hoe kunnen we dan onderhandelen?" zei de MDC-leider.

Zimbabwaanse verkiezingsfunctionarissen lieten weten dat de tweede ronde gewoon doorgaat en dat Tsvangirai's naam vrijdag op de stembriefjes wordt vermeld.

Ondertussen wordt de situatie voor veel oppositieleden in Harare kennelijk onmogelijk. Zeker 180 mensen, onder wie vrouwen en kinderen, zochten toevlucht in de Zuid-Afrikaanse ambassade. De politie blokkeerde de hoofdingang en een toegangsweg om de stroom vluchtelingen af te dammen.

Zowel de regering als de oppositie reageerde op kritiek van anti-apartheidsicoon Nelson Mandela op Mugabes beleid. Mandela sprak woensdagavond op een fondswervingsdiner in Londen van 'een tragisch falen van de leiding in ons buurland Zimbabwe'. Mandela nam met zijn kritiek op Mugabe indirect ook afstand van de Zuid-Afrikaanse president Thabo Mbeki, die in het conflict bemiddelt en die zich tot dusver opvallend stil hield over het optreden van Mugabe. Andere Afrikaanse leiders zetten eerder al vraagtekens bij de houding van Mbeki.

Mugabes minister van informatie Sikhanyiso Ndlovu noemde Mandela's kritiek 'niet van belang'. Ndlovu erkende weliswaar dat Mandela niet de reputatie heeft aan druk toe te geven, maar hield staande dat Mandela in dit geval was gezwicht voor westerse druk. Ook de stap van de Britse koningin Elizabeth II om Mugabe zijn ridderschap te ontnemen, is volgens Ndlovu onderdeel van de westerse campagne tegen Zimbabwe.

"Al die dingen zijn niet belangrijk", zei de Zimbabwaanse minister. Hij wees erop dat niemand Groot-Brittannië veroordeelt vanwege de oproep tot uitbreiding van de sancties tegen Zimbabwe, ook Mandela niet.

Tsvangirai zei in een telefoongesprek vanuit de Nederlandse ambassade in Harare waardering te hebben voor de door Mandela betoonde solidariteit. "Dat is iets wat wij koesteren", zei de MDC-leider.

Tsvangirai liet verder weten niet betrokken te zijn geweest bij de opstelling van een opiniestuk dat woensdag onder zijn naam in de Guardian verscheen. In het stuk, dat was overgenomen in de donderdageditie van de Volkskrant, houdt hij een pleidooi voor het inzetten van een VN-vredesleger in Zimbabwe. De Zimbabwaanse krant Herald, de spreekbuis van Mugabe, beschuldigde Tsvangirai van een oproep tot 'militaire interventie in Zimbabwe onder het mom van een vredesmacht'.

'Betrouwbare bronnen' verzekerden The Guardian dat het artikel zijn goedkeuring had, maar dat is niet het geval, zei Tsvangirai in een verklaring die werd verspreid door zijn partij, de Beweging voor Democratische Verandering (MDC). Tsvangirai benadrukte geen voorstander te zijn van militair ingrijpen door welke organisatie dan ook. De MDC probeert vast te stellen hoe het stuk bij The Guardian is beland.

De MDC meldde de vrijlating tegen een borgsom van Tendai Biti, de tweede man van de MDC, die op 12 juni was gearresteerd toen hij uit Zuid-Afrika terugkeerde. Hij werd onder andere beschuldigd van hoogverraad, waar de doodstraf op staat.

Tsvangirai sprak zich woensdag uit voor onderhandelingen over een overgangsregering, maar maakte tegelijkertijd duidelijk dat alleen kon worden gepraat als Biti zou worden vrijgelaten. Het is niet duidelijk of Biti's vrijlating verband houdt met de verklaring van Tsvangirai, maar de MDC zei dat er van het begin af aan geen gronden waren voor de beschuldigingen aan het adres van Biti.

De afgelopen weken zijn tientallen leden van de oppositie, onder wie hoge partijmedewerkers, door knokploegen van Mugabes Zanu-PF aangevallen of gedood.