The Bird Can’t Fly / De vrouw in het zand mag rusten

Een dame in het zwart sjouwt met haar koffertje door eindeloze, onverbiddelijke zandduinen. Grijze haren raken los, haar schoenen en handtasje, alles zit onder het zand. Melody (Barbara Hershey) is op weg naar de begrafenis van haar dochter, die ze meer dan tien jaar niet heeft gezien.

Hijgend en bestoft komt ze net op tijd aanhollen: de kist gaat juist de zanderige grond in.

Regisseuse Threes Anna, jarenlang artistiek leider van de Dogtroep en maakster van locatietheater, sleept via Melody, wier reis begon in weelderig groen, haar publiek een onherroepelijk landschap in. Zand, overal zand. Waar dit precies is – de opnamen vonden plaats in Zuid-Afrika – doet voor het verhaal weinig terzake.

Melody strijkt neer in een gemeenschap die door het aanwaaiende zand steeds meer geïsoleerd is geraakt. Boven de duinen steken her en der herinneringen aan een swingender, rijker verleden de lucht in. Zoals de letters op het dak van het bijna door het zand verzwolgen Paradise Hotel waar Melody ooit haar carrière als chef-kok begon.

In dit naargeestige Fairlands ontdekt ze dat ze een kleinzoon heeft: River (Yusuf Davids), een agressief joch dat zich met een sliert kinderen achter zich aan de commandant van een leger waant. Ze maken jacht op de struisvogels die overal rondstappen.

’The Bird Can’t Fly’, in september tijdens het Nederlands Film Festival bekroond met de Prijs van de Stad Utrecht, is een merkwaardige film. Het verhaal van deze vrouw die haar verleden en pijnlijke familiegeschiedenissen boven water (zand, in dit geval) haalt is niet wat je bijblijft. De argwaan van de bewoners jegens deze wereldser indringster, haar pogingen om de sociaal onthechte jongen (met een taart) voor zich te winnen, de strijd die Melody aangaat met haar morsige alcoholistische schoonzoon, het wordt allemaal wat koeltjes en afstandelijk verteld.

Wat beklijft is de theatrale, visuele aanpak. Het uit het niets opdoemende samenraapsel van verweerde houten huisjes. Melody’s eigen oude huis, door haar dochter beplakt met honderden frisdranketiketten. Threes Anna creëert met cameraman Guido van Gennep en de Zuid-Afrikaanse production designer Birrie le Roux een maf, exotisch, verontrustend verwilderd universum waar een soort postapocalyptische wanhoop heerst, maar waar tegelijkertijd zomaar ineens harmonie kan ontstaan. Na een verwoestende zandstorm die het chaotische verleden voor eens en altijd bedekt, ontstaat er rust. En berusting. Je vergeet niet gauw het beeld van Barbara Hershey die, samen met een struisvogel, geduldig een nest eieren zit uit te broeden.

(Regie: Threes Anna. Met: Barbara Hershey, Yusuf Davids, John Kani.In 7 filmtheaters)

Bekijk trailer