Top EU-Rusland / ’Medvedev zal laten zien dat hij anders is’

Vandaag ontvangt de Russische president Medvedev een delegatie van de Europese Unie in Khanty Mansiisk: een Siberisch oliestadje. De EU heeft veel kritiek op de Russen, maar kan niet zonder hun olie en gas.

Het lijkt een onwaarschijnlijke plaats voor een EU-top. Maar het is geen toeval dat de bijeenkomst juist in Khanty Mansiisk wordt gehouden: de stad ligt in het hart van Ruslands olie-industrie, en met de huidige hoge olieprijzen is het de troef van Rusland.

De stad met vijftigduizend inwoners is geen gemiddelde Russische stad. Tot 1990 was het een dorp met simpele houten huisjes. Door een gelukje lag het niet aan de trans-Siberische spoorlijn, zodat in de communistische tijd de bevolking weinig gegroeid is. Daardoor is de stad de lelijke sovjetflats bespaard gebleven. De boom in de olie-industrie en de expansie van de stad begonnen pas na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Alle gebouwen zijn nieuw en degelijk – de stad had net zo goed Scandinavisch kunnen zijn.

Ware het niet dat er een aantal opvallende bouwwerken is. Bovenaan een heuvel, met uitzicht op de rivier, zijn een paar reusachtige mammoeten neergezet, op ware grootte. De skyline van Khanty Mansiisk bestaat uit gloednieuwe gebouwen, de meeste in de vorm van een wigwam, als verwijzing naar het nomadische verleden van de oorspronkelijke bewoners: de Khanten en de Mansen, naar wie de stad vernoemd is.

Het lijkt erop dat de lokale regering van gekkigheid niet meer weet wat te doen met al dat oliegeld. Zo beschikt de stad over sneeuwkanonnen voor de biatlonners, zodat zij ook in de drie sneeuwloze maanden in Siberië kunnen trainen.

Maar liefst 57 procent van de olieproductie in Rusland komt hier vandaan. Een vijfde van de staatskas wordt gevuld met geld uit de omliggende regio, die ook Khanty Mansiisk heet en ongeveer zo groot is als Frankrijk. Bijna acht procent van de dagelijkse olieproductie ter wereld is uit dit gebied afkomstig – alleen Saoedi-Arabië produceert meer olie.

Geen wonder dat gouverneur Aleksander Filipenko ontspannen overkomt. De welvaart heeft niet alleen met de oliebronnen te maken, vertelt hij. „Ook hebben wij andere rijkdommen, zoals de houtindustrie, die nog veel verder ontwikkeld kan worden. In tegenstelling tot andere regio’s zijn wij actief op zoek naar buitenlandse investeringen.”

Tijdens een helikoptervlucht over het stromingsgebied van de rivieren de Ob en de Irtysj is de uitgestrektheid van de booractiviteiten duidelijk te zien. Alle wegen zijn gebouwd door en in privébeheer van Gazpromneft, de olietak van staatsgasbedrijf Gazprom. Her en der schieten affakkelinstallaties hoge vlammen de lucht in. De helikopter landt op een zandvlakte, die vreemd afsteekt tegen de wilde moerasgebieden.

Op het boorterrein, dat deel uitmaakt van het Priobskoje-olieveld, staan behalve een boorinstallatie ook containers, de onderkomens van de oliemannen. Op elk dak staat een handgemaakte antenne, zodat ook hier, midden in de Siberische wildernis, het EK voetbal gevolgd kan worden.

„Dit is een zeer jong veld. Het wordt pas vanaf maart dit jaar ontwikkeld”, vertelt Sergej Schvetsov van Gazpromneft. De werknemers worden voor Russische begrippen goed betaald, en dat mag ook wel: in de winter vriest het hier zo’n veertig graden, en in de zomer verandert het gebied in een groot moeras en komen de muggen tevoorschijn.

Rest nog een probleem: al die olie die uit de grond wordt gepompt, is misschien wel goed voor de portemonnee, maar niet voor het milieu. Maakt de gouverneur zich geen zorgen over de opwarming van de aarde? „Ach, in 1999 maakte iedereen zich ook zo druk over het millenniumprobleem. Dat is er toch ook nooit gekomen? Ik denk dat het allemaal reuze meevalt. We hoeven ons in ieder geval niet te haasten”, vertelt Filipenko lachend.