Liever uitstel van gratis schoolboeken dan broddelwerk

Het is bijna het verhaal van dit kabinet tot nu toe: goede bedoelingen die smoren of dreigen te verzanden in de weerbarstige werkelijkheid. Of het nu gaat om het opknappen van oude stadswijken, het invoeren van een kilometerheffing of het gratis verstrekken van schoolboeken in het voortgezet onderwijs, telkens weer staan wetten in de weg of praktische en juridische bezwaren. Het verschijnsel dwingt politici tot meer zelfkritiek dan merkbaar is: niet alles wat zij willen, is mogelijk en wat wel mogelijk is, vraagt soms meer tijd dan zij in hun scoringsdrift wensen.

Het rapport van de commissie-Dijsselbloem over de gevolgen van de onderwijshervormingen in de afgelopen twintig jaar zou politiek Den Haag tot bescheidenheid moeten dwingen. Het liet zien hoe groot de afstand is tussen de politieke werkelijkheid op de vierkante kilometer rondom het Binnenhof en de praktijk. Maar van die bescheidenheid is in het politieke debat over de schoolboeken weinig te merken, al kan het als een gunstig teken worden uitgelegd dat de PvdA-fractie vanwege de twijfel over de uitvoerbaarheid van dit plan om meer bedenktijd heeft gevraagd.

De komende dagen zal duidelijk worden waartoe dat beraad heeft geleid en of de sociaal-democraten de moed hebben desnoods van de afspraak in het regeerakkoord terug te komen of ten minste uitstel bedingen. De commissie-Dijsselbloem beschouwt de dwang van de regeerakkoorden nu juist als een voorname oorzaak van de vergissingen in het onderwijsbeleid, die zo pijnlijk ten koste zijn gegaan van de kwaliteit. Bij de schoolboeken is de kwaliteit opnieuw in het geding, omdat het onzeker is of de vakmensen, de leraren, een beslissende invloed houden op de keuze van de boeken. Politici van links tot rechts bewijzen de laatste tijd voortdurend lippendienst aan de herwaardering van de vakmensen. Nu het erop aankomt, zal moeten blijken wat die woorden waard zijn.

Staatssecretaris Van Bijsterveldt kon vorige week de gewenste zekerheid niet geven. Voor een deel is dat het gevolg van de haast om het op zich sympathieke, maar vooralsnog ondoordachte plan uit te voeren. Uitstel ligt dus voor de hand. Dat is verkieslijker dan de zoveelste vergissing in onderwijsland. Het is ook van betekenis voor het vertrouwen in de politiek. Dat vertrouwen heeft de afgelopen maanden zoveel knauwen gekregen, dat vertrouwenwekkend opereren nu boven alles is geboden. Als het om de inkomenspolitieke kant gaat, is er met uitstel geen man overboord. Dan betaalt de overheid de ouders gewoon nog een keer het boekengeld terug.