burgemeestersverkiezing / Rob van Gijzel wint mislukt referendum

Net als in Utrecht was de opkomst voor het burgemeestersreferendum in Eindhoven te laag. Rob van Gijzel kreeg de meeste stemmen.

Zes grote carnavalsbeelden domineren de hal van station Eindhoven, dat alvast is omgedoopt tot ‘Lampegat statie’. Maar de ‘Eindhoven Voor Rob’-posters waarmee café La Gare du Sud is behangen, springen meteen daarna in het oog. Het kan niemand ontgaan: eigenaar Ramsis Derias is fan van Rob van Gijzel. „Hij is goed voor Eindhoven”, zegt Derias beslist. „Hij is open naar de mensen. Dat heb ik bij Leen niet gezien.”

Gisteren koos Eindhoven tussen oud-Kamerlid Rob van Gijzel en de Purmerendse burgemeester Leen Verbeek, door velen in de stad amicaal ‘Rob’ en ‘Leen’ genoemd. Van Gijzel won, volgens de prognose na het tellen van 85 procent van de stemmen. Het was de hele dag spannend of minstens 30 procent van de kiezers zou komen stemmen. Waarschijnlijk kwam bijna 25 procent naar de stembus. Veel meer dan in Utrecht, maar niet genoeg om het referendum geldig te maken. De gemeente deed tevergeefs een beroep op de Eindhovense trots.

„Laat ze boven de rivieren maar roepen dat een referendum niet werkt, hier maken we dat zelf wel uit”, omschrijft de Tilburgse bestuurskundige Marcel Boogers die oproep. De Eindhovense campagne verliep inderdaad anders. ‘Eindhoven heeft geleerd van Utrecht’, stelt Boogers. „Daar waren ze overvallen door het feit dat er twee PvdA-kandidaten waren. In Eindhoven hebben ze goed uitgelegd dat een burgemeester geen partijpolitiek mag bedrijven. De campagne richtte zich op de persoonlijke kwaliteiten van de kandidaten.”

Toch riepen de D66-jongeren de kiezers op om blanco te stemmen. Vijf van hen postten gisteren in de kou voor het stadhuis met een poppenkast, ‘omdat dit referendum één grote poppenkast is’, meent een koukleumende Arend Meijert. Gelukkig komt de receptioniste van het gemeentehuis snel met warme koffie. SP-wethouder Hans-Martin Don heeft haar gestuurd, uit sympathie met de Jonge Democraten.

In stembureau 75 is raadslid Peter Swinkels van Leefbaar Eindhoven in discussie met de drie heren achter de tafel. Hij heeft net zijn stem op Verbeek uitgebracht. „Wat heeft die Van Gijzel nou helemaal gedaan in de kamer?”, vraagt Swinkels kritisch. Aan het raadslid kan de slechte opkomst niet liggen. „Ge gaat stemmen, heb ik tegen iedereen gezegd. Anders mag je ook geen commentaar geven.” Ook Cor Prinsen van de stemcommissie hoopt dan nog op een goede opkomst. „We hebben heel hard geroepen dat het hier anders zou gaan dan in Utrecht. Dat moeten we nu laten zien.”

Dat Eindhoven-gevoel speelde een grote rol in de campagne. ‘Mijn stad, mijn burgemeester’, was de slogan van de gemeente. Van Gijzel en Verbeek probeerden beiden zo Eindhovens mogelijk te zijn. Van Gijzel had met zijn tongval een streepje voor. Verbeek zette op zijn website foto’s uit zijn Eindhovense jeugd. En bij het slotdebat dinsdag in café Thomas oogstte Verbeek applaus, toen hij stelde dat er boven de rivieren wel degelijk respect is voor Eindhoven. Dat horen de Eindhovenaren graag.

Maar leeft het referendum nu meer in Eindhoven dan bijvoorbeeld het aanstaande carnaval? In carnavalswinkel Axi-sport ziet Nico Bartels, die het referendum zelf wel belangrijk vindt, het ’s middags al somber in. „Ik vrees van niet.”

Het is vanavond aan de gemeenteraad om de knoop door te hakken. De grootste partij, PvdA, kondigde aan de uitslag van het referendum te respecteren. Of andere partijen dat ook doen, is nog de vraag.