Internationaal Strafhof heeft gelijk: recht gaat boven schijnvrede

De Soedanese president Omar al-Basjir zal niet snel een Haagse rechtszaal van binnen zien.

Toch getuigt het verzoek van de aanklager van het Internationaal Strafhof – ’pak Al-Basjir op voor zijn afgrijselijke misdaden in Darfur’ – van de onafhankelijkheid en groeiende kracht van het Hof in Den Haag. Want de druk op de aanklagers van het Strafhof was en is groot. Een arrestatiebevel voor Al-Basjir, zo vreest zelfs VN-topman Ban Ki-Moon, kan de wankele vredeshandhaving in Soedan ineen laten storten. Dat is in een milde vorm hetzelfde argument als het Soedanese regime en zijn steunpilaar China nu gebruiken als verweer tegen de aanklacht: wie ’vrede’ in Darfur wil, moet niet zeuren over ’gerechtigheid’.

Gelukkig zwicht het Strafhof niet voor deze chantage. Al-Basjir heeft misdaden gepleegd die er niet om liegen. Zo is hij volgens de aanklachten het brein achter het uitroeien van zwarte stammen in Darfur door middel van verkrachting, deportatie en moord. Aanklager Luis Moreno-Ocampo zei terecht: „Ik heb niet de luxe om weg te kijken. Ik heb bewijzen.” Ook is het onzin dat het Strafhof de oorzaak is van het uitblijven van vrede. Het vredesproces is dood door de onwil van alle betrokken partijen. Khartoem werkt op papier mee aan een – tandeloze – vredesmissie in Darfur. Maar vorige week nog doodden de janjaweed-milities, die gesteund worden door hetzelfde Khartoem, enkele leden van de gecombineerde vredesmacht van de VN en de Afrikaanse Unie. Soedans grote vriend China zal zich door het optreden van het Hof voor het blok gezet voelen. Hopelijk zal China zijn invloed aanwenden door achter de schermen meer druk uit te oefenen op Khartoem en zal het stoppen met illegale wapenleveranties.

De aanklacht van Moreno-Ocampo is een boodschap aan alle wrede dictators: we zien wat jullie doen. De commotie in Khartoem wijst erop dat deze boodschap ook overkomt. Of het Strafhof inzake Soedan in de toekomst succes zal boeken, is onzeker. Bouwen aan de internationale rechtsorde is een uiterst lastige klus. Maar wie terugkijkt, ziet dat het sinds de oprichting in 2002 stapje voor stapje de goede kant opgaat. De VS erkennen het Strafhof niet, maar zijn nu zelfs voorzichtig positief over het onderzoek in Soedan. Met grote vissen als de arrestaties van Slobodan Milosevic, oud-president van Liberia Charles Taylor en ex-Congorebel en vicepresident Jean-Pierre Bemba hebben zowel het Strafhof als het Joegoslaviëtribunaal geschiedenis geschreven. Daar mag zeker ook Al-Basjir deel van uitmaken.