Oost-Timor / Toestand Ramos-Horta ’kritiek maar stabiel’

De jonge onafhankelijke republiek Oost-Timor is gisteren bijna twee cruciale leiders kwijtgeraakt. Veel mensen zien hen als de hoop op een betere toekomst voor Oost-Timor.

De toestand van president Jose Ramos-Horta van Oost-Timor is „kritiek, maar stabiel”. Dat zei een arts van het ziekenhuis in het Noord-Australische Darwin gisteren. De president raakte gisterochtend zwaar gewond toen hij door rebellen werd beschoten bij zijn residentie, even buiten de hoofdstad Dili.

De 58-jarige Ramos-Horta had twee of drie kogels in zijn buik en borst, zo werd gemeld. Hij zou van achteren zijn beschoten. Na een spoedoperatie in de hoofdstad Dili werd de president voor medische verzorging naar Darwin in Australië overgevlogen. Hij werd tijdens het vervoer in een kunstmatig coma gehouden. De directeur van het ziekenhuis in Darwin zei gisteren dat de artsen „hopen op een zeer goed herstel”.

President Ramos-Horta werd tijdens zijn dagelijkse ochtendwandeling langs het strand doelwit van opstandelingen die vanuit rijdende voertuigen het huis van de president aan de rand van de Oost-Timorese hoofdstad Dili beschoten. De precieze details van de schietpartij zijn nog niet bekend, maar naar verluidt kwam Ramos-Horta op het lawaai af en werd vervolgens zelf onder vuur genomen. Een andere groep afvallige militairen, naar verluidt onder leiding van een vertrouweling van Reinado, namen een uur later ook premier Gusmao onder vuur. De regeringsleider was net van huis vertrokken en in een auto op weg naar zijn kantoor. Gusmao bleef ongedeerd.

Volgens Gusmao zijn de aanslagen op Ramos-Horta en hemzelf onderdeel van een poging tot een staatsgreep. De leider van de coup, ex-majoor Alfredo Reinado, is doodgeschoten. De autoriteiten zochten Reinado voor mogelijke betrokkenheid bij meerdere dodelijke schietpartijen tijdens ernstige onlusten in 2006.

Reinado leidde de rebellie van zeshonderd militairen na hun omstreden ontslag uit het leger. Hij had enkele maanden geleden nog met geweld gedreigd als de regering niet zou toegeven aan eisen van de groep deserteurs.

Ramos-Horta werd mei vorig jaar als president beëdigd. Hij was eerder premier en minister van buitenlandse zaken. In 1996 won hij de Nobelprijs voor de Vrede voor zijn jarenlange vreedzame verzet tegen de Indonesische annexatie van Oost-Timor in 1975.

De voormalige Portugese kolonie, die in het westen aan het Indonesische West-Timor grenst, werd in 2002 onafhankelijk. Sindsdien gaat het jongste land van Azië gebukt onder een machtsstrijd tussen de veiligheidsdiensten.

Een paar weken geleden waarschuwde de denktank International Crisis Group (ICG) de Oost-Timorese regering dat zij haast moet maken met de hervorming van leger en politie. Het veiligheidsapparaat kent veel ontevreden militairen en politiemensen, van wie velen klagen over discriminatie en lage salarissen. Hun grieven waren twee jaar geleden de aanleiding voor grote rellen en geweld waarbij zeker 30 doden vielen en waarvoor 150.000 mensen op de vlucht sloegen. De vorig jaar gekozen regering van premier Gusmao heeft het oplossen van die grieven veel teveel op z’n beloop gelaten, constateren ICG en andere waarnemers.

Net als de afgelopen jaren zal het bewaken van de orde daarom voorlopig nog in handen blijven van een door Australië geleide vredesmacht. Canberra zal zijn contingent uitbreiden naar zo’n duizend militairen.