Dood van rebel Reinado kan stabiliteit brengen

Oost-Timor zit in een nieuwe crisis na aanslagen op de belangrijkste leiders. Maar de dood van rebellenleider Reinado kan positief uitwerken.

De poging van een rebel om de president en de premier uit de weg te ruimen joeg gisteren een schok door het Zuidoost-Aziatische eilandstaatje. President Jose Ramos-Horta raakte zwaar gewond tijdens een schietpartij bij zijn huis, maar zijn toestand werd gisteren redelijk genoemd. Een uur later werd premier Xanana Gusmao beschoten toen hij met zijn autokonvooi door de hoofdstad Dili reed. Hij bleef ongedeerd.

Beide charismatische leiders speelden een cruciale rol in de strijd tegen de bezetter Indonesië, die in 2002 na ruim 25 jaar bloedige onderdrukking resulteerde in onafhankelijkheid. Het nieuws van de brutale aanslagen leidde dan ook tot ongeloof en verslagenheid onder de bevolking. Er zijn vermoedelijk maar weinigen in Oost-Timor die verwachtten dat iemand het aan zou durven deze gerespecteerde iconen te vermoorden.

’Majoor’ Alfredo Reinado – die tijdens het vuurgevecht bij het huis van Ramos-Horta gedood werd – durfde dat wel. Deze voormalige chef van de militaire politie werd twee jaar geleden ontslagen, samen met 600 andere militairen die klaagden over discriminatie in het leger.

Hij benoemde zichzelf tot spreekbuis van de ontevredenen en begon amok te maken. Dat leidde tot geweld tussen leger en politie, waarbij in mei 2006 zeker dertig mensen gedood werden. Zo’n 150.000 Oost-Timorezen sloegen op de vlucht.

Reinado zelf werd gearresteerd, maar ontsnapte met wat medestanders en begon in augustus 2006 vanuit de jungle een gewapende opstand tegen de autoriteiten. Sindsdien was hij een belangrijke destabiliserende factor in het land.

Naar de redenen van zijn acties is het gissen, maar de aanvallen hebben het meest weg van een persoonlijke wraakactie op de twee leiders die hem de afgelopen maanden, in zijn ogen, het meest dwars hebben gezeten. Mogelijk was Reinado, na anderhalf jaar uitzichtloze opstand, gefrustreerd door de weigering van de regering om op zijn eisen in te gaan. Ramos-Horta, die zelf meermalen met de ’majoor’ overlegde, lukte het niet hem over te halen de strijd op te geven. In een interview zei Reinado onlangs dat Horta en Gusmao het volk bedriegen.

Ook kan een rol hebben gespeeld dat het proces tegen hem wegens moord aanstaande was. Mogelijk had Reinado de indruk dat zijn arrestatie ophanden was, en wilde hij nog een ultieme wanhoopsdaad plegen.

Hoe ook, Oost-Timor is wel verlost van zijn belangrijkste plaaggeest en dat zou de kansen op vrede kunnen vergroten. De Australische oud-minister van buitenlandse zaken Downer nam gisteren geen blad voor de mond: „Je wenst niemand de dood toe, maar het feit dat hij van het toneel is verdwenen zal de stabiliteit van Oost-Timor ten goede komen”.